Πέμπτη, 6 Μαΐου 2021

Οι διδαχές της Οδύσσειας

 

Γνώση αυτογνωσία αυτοπειθαρχία λογική αρμονία σκέψεων και αποφάσεων ενάρετη διαδρομή

Τι μπορεί να μας διδάξει η «Οδύσσεια» του Ομήρου
Τζόελ Κρίστενσεν, Καθηγητής Κλασικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Brandeis

Ως δάσκαλος της ελληνικής λογοτεχνίας , τείνω να στραφώ στο παρελθόν για να κατανοήσω το παρόν. Βρήκα παρηγοριά στο ομηρικό έπος «Η Ιλιάδα» και τις περίπλοκες απόψεις του για τη βία μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Και βρήκα παρηγοριά στην Οδύσσεια μετά τον απροσδόκητο θάνατο του πατέρα μου στα 61, το 2011

Στο αρχαίο ελληνικό έπος «Η Οδύσσεια», ο ήρωας του Ομήρου, ο Οδυσσέας, περιγράφει την άγρια ​​γη των Κύκλωπων ως ένα μέρος όπου οι άνθρωποι δεν συγκεντρώνονται στο κοινό, όπου κάθε άτομο παίρνει αποφάσεις για τη δική του οικογένεια και « δεν νοιάζεται για κανέναν» άλλο . "
Χρειάζεται ένα μεγάλο βράδυ στον Οδυσσέα, αλλά τέσσερα βιβλία ποίησης για να διηγηθεί την ιστορία του ταξιδιού του, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις αποφάσεις που πήρε και στην οδύνη  που υπέστη μαζί με τους  άντρες του . Αναδιατυπώνοντας το παρελθόν και κατανοώντας τη θέση του σε αυτό, προετοιμάζει τον ήρωα να αντιμετωπίσει το μέλλον
ΠΗΓΗ:Conversation

Ναι χρειάζεται μια μεγάλη βράδια του Μαγιού να ενθυμηθούμε την ομηρική ιστορία  από την αρχή ξανά και να την πούμε στα αστέρια που μας κοιτούν από ψηλά ευήκοα και σιωπηλά


Τετάρτη, 28 Απριλίου 2021

Η Οδύσσεια συναντά την Φιλοσοφική

 



Η «Οδύσσεια» στους τοίχους της Φιλοσοφικής

«Ηθελα πολλά χρόνια να το κάνω. Οπως κάθε Ελληνας, έχουμε μια “μυστική” συγγένεια με τον Οδυσσέα. 

Σε υπαίθρια πινακοθήκη θα μετατραπεί το εντυπωσιακό εννεαώροφο κτίριο της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών. Ηδη, έχουν ξεκινήσει τα πρώτα έργα, με μια ζωφόρο με σκηνές από την «Οδύσσεια» να εκτείνεται στον 3ο όροφο και, όπως αναφέρει στην «Κ» ο κοσμήτοράς της, Αχιλλέας Χαλδαιάκης, η σχολή έχει απευθύνει πρόσκληση σε Ελληνες εικαστικούς και street artists.

Ειδικότερα, εδώ και λίγο καιρό, ο ζωγράφος και τέως καθηγητής στην Θεολογική Σχολή του ΕΚΠΑ, κ. Γιώργος Κόρδης, δημιούργησε ένα μνημειώδες έργο στον χώρο της Φιλοσοφικής. Πρόκειται για μοναδική διεθνώς τοιχογραφία, που καλύπτει επιφάνεια περίπου 180 τ.μ. (1,90 x 90 μ.) στον 3ο όροφο της σχολής και αφηγείται την «Οδύσσεια».

Ουσιαστικά, το έργο αποτελεί εκτεταμένη ζωφόρο με επιλεγμένες σκηνές από τις ραψωδίες α και β του ομηρικού έπους. Στο καλλιτέχνημα παρουσιάζονται σκηνές από την «Οδύσσεια», με τη θεά Αθηνά μεταμορφωμένη σε άνθρωπο να συμβουλεύει τον Τηλέμαχο, ο οποίος κατόπιν φέρεται με σωφροσύνη προς τους γλεντοκόπους μνηστήρες, ενώ την άλλη μέρα η Αθηνά, με τη μορφή του Μέντορα, συντρέχει στην ετοιμασία του καραβιού με το οποίο ο Τηλέμαχος θα αναχωρήσει τη νύχτα.

«Οι μορφές ιστορούνται σε σχεδόν φυσικό μέγεθος και στην τεχνοτροπική απόδοσή τους συνυφαίνονται σε ένα οργανικό όλον η τεχνική των αρχαίων ελληνικών ληκύθων, η μεσαιωνική ελληνική τέχνη (βυζαντινή), καθώς και στοιχεία από τον δυτικό μοντερνισμό. Χρησιμοποιήθηκε η (τετράχρωμη) Πολυγνώτεια παλέτα (ώχρα, κόκκινο, άσπρο, μαύρο), η οποία σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη πλαστικότητα και ποιότητα της γραμμής επιτυγχάνει την αίσθηση μιας ανάγλυφης ζωφόρου. Τη ζωφόρο περιτρέχει μια ζώνη με πρωτότυπο κείμενο της “Οδύσσειας”. Συγκεκριμένα, παρατίθεται αυτούσιο το Προοίμιο του έπους, καθώς και χαρακτηριστικοί στίχοι κάτω από τις αντίστοιχες σκηνές», αναφέρεται σε κείμενο της Φιλοσοφικής.

Με αυτόν τον τρόπο, το έργο, εκτός από καλλιτεχνική αξία, αποκτά και εκπαιδευτικό ρόλο. Φοιτητές θα έχουν τη δυνατότητα να μελετήσουν in situ το αρχαίο κείμενο και να κατανοήσουν σε βάθος την ομηρική ποίηση (μετρική, αφηγηματικές τεχνικές – τεχνική του εγκιβωτισμού, στοιχεία πολιτισμού, ανθρωπομορφισμός των θεών κ.ά.).

«Ηθελα πολλά χρόνια να το κάνω. Οπως κάθε Ελληνας, έχουμε μια “μυστική” συγγένεια με τον Οδυσσέα. Προ έτους, ο κ. Χαλδαιάκης μου έκανε τη σχετική πρόταση, την οποία αποδέχθηκα με χαρά», ανέφερε στην «Κ» ο ζωγράφος. Η πρόκληση δεν ήταν καθόλου μικρή, καθώς έπρεπε να «δαμάσει» τη μεγάλη έκταση του χώρου – παρότι ο κ. Κόρδης διαθέτει την εμπειρία των τοιχογραφιών σε ναούς της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Σύμφωνα με τον κ. Χαλδαιάκη, στην πρόσκληση της σχολής προς τους καλλιτέχνες για να δημιουργήσουν στις επιφάνειες του εννεαώροφου κτιρίου υπάρχουν ήδη θετικές απαντήσεις, ενώ εκτός από το έργο του κ. Κόρδη, πρόσφατα στήθηκε η «Νίκη» του Νεκτάριου Κοντοβράκη στην είσοδο της Βιβλιοθήκης, εξωραΐστηκαν οι κεντρικές είσοδοι της σχολής και τοποθετήθηκε βιτρίνα με εκθέματα από το Μουσείο Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης, που βρίσκεται στον ίδιο όροφο.

Οπως σημειώνει ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης της σχολής, κ. Μάνος Στεφανίδης, «η Φιλοσοφική Σχολή μεταμορφώνεται σε μια οιονεί πινακοθήκη, δίνοντας ένα υψηλό παράδειγμα εικαστικής παρέμβασης σε ένα κτίριο που πρωτογενώς ίσως και να προκαλεί κατάθλιψη. Ελπίζουμε και ευχόμαστε όλοι οι εργαζόμενοι στη Φιλοσοφική Σχολή, ακαδημαϊκό προσωπικό, διοικητικοί υπάλληλοι, λοιπό βοηθητικό προσωπικό, αλλά κυρίως οι φοιτήτριες και οι φοιτητές μας, να αγκαλιάσουν και να προστατεύσουν αυτή την προσπάθεια, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις και για περαιτέρω καλλιτεχνικές παρεμβάσεις. Η τέχνη είναι μία ακόμα μορφή παιδείας και καλλιέργειας υψηλού επιπέδου…».  

ΠΗΓΗ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η Οδύσσεια συναντά την Φιλοσοφική και εμείς τη φιλοσοφία σε βάση  διαφωτιστική

Τρίτη, 20 Απριλίου 2021

Σχολείο Ομήρου


Σε ανηφορικά μονοπάτια της Ιθάκης. 
Ο δρόμος της Αρετής είναι στην αρχή στενός και τις περισσότερες φορές ερημικός

Διαδρομές της Ιθάκης
Ο χωματόδρομος που ξεκινά από την πρώτη στροφή του δρόμου Πλατρειθιάς - Εξωγή και μας οδηγεί στον αρχαιολογικό χώρο της ''Σχολής Ομήρου'', συνεχίζει περνώντας πάνω από το χωριό της Κολλιερής και διασταυρώνεται με το μονοπάτι  Εξωγή - Κάλαμος, όπως είδαμε σε προηγούμενη ανάρτηση. 

Λίγο μετά τη διασταύρωση αυτή, θα αφήσουμε το χωματόδρομο για να ακολουθήσουμε ένα μονοπάτι με κατεύθυνση προς τις Αργασταριές, το βόρειο ακρωτήρι του δυτικού σκέλους του κόλπου των Αφαλών. Η στροφή του μονοπατιού δυτικά θα μας προσφέρει θέα προς το Φισκάρδο της Κεφαλονιάς. 

Στη διαδρομή θα συναντήσουμε δύο ερειπωμένες "λότζες", όπως αποκαλούνται στη θιακιά ντοπιολαλιά οι στάνες. 

Η συνολική απόσταση είναι 2,4 χλμ και η μέγιστη υψομετρική διαφορά 102 μ.


Περιγραφή διαδρομής: εδώ

Δευτέρα, 19 Απριλίου 2021

Στα μονοπάτια της Ιθάκης


                                             Η σχολή του Ομήρου - Έκδοση GELL, Sir William, 1807


Η Ιθάκη μέσα από τους ξένους περιηγητές - William Leak ( Μέρος Α΄ )


Σημαντική πηγή για τη ζωή στην Ελλάδα των προηγούμενων αιώνων αποτελούν οι αναφορές των ξένων περιηγητών, οι οποίοι μαγεμένοι από την αρχαία ιστορία άρχισαν να εξερευνούν την Ανατολή και να αφηγούνται ιστορίες από την καθημερινή ζωή των κοινωνιών με τις οποίες έρχονταν σε επαφή. Ιστορίες, οι οποίες μπορεί να περιέχουν ορισμένες υπερβολές ή ανακρίβειες, δεν παύουν όμως να αποτελούν πολύτιμη πηγή για την καθημερινότητα των ανθρώπων της εποχής εκείνης.

Πολλοί από αυτούς τους περιηγητές πέρασαν, όπως είναι γνωστό, από την αρχαιολατρεία στην αρχαιοκαπηλεία. Ένας από τους πιο αξιόπιστους περιηγητές ήταν ο Άγγλος ταγματάρχης William Leake, ο οποίος στο έργο του " Travels in Northern Greece" που εκδόθηκε το 1835, μεταξύ άλλων, δίνει πληροφορίες και για την Ιθάκη την οποία επισκέφτηκε το 1806. Στις αφηγήσεις του αυτές, διαβάζουμε για μια Ιθάκη των 8.000 κατοίκων, των 50 ιστιοφόρων πλοίων και της πολύπλευρης οικονομικής δραστηριότητας.
Ο William Leake είναι από τους πρώτους που περιηγήθηκαν την Ιθάκη προσπαθώντας να αντιστοιχίσουν τις τοποθεσίες της σύγχρονης Ιθάκης με τις αντίστοιχες ομηρικές πατώντας πάνω στο ομηρικό κείμενο.
Οφείλουμε στο σημείο αυτό να πούμε ότι η μετάφραση-απόδοση είναι δική μας, απευθείας από το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο. Αν παρ΄ ελπίδα, διαπιστώσει κάποιος λάθη ή σκοτεινά σημεία στη μετάφραση, μπορεί να ανατρέξει στο πρωτότυπο κείμενο που βρίσκεται εδώ και είναι ευπρόσδεκτος να στείλει τις παρατηρήσεις του.

Επειδή το κείμενο του W.Leak είναι μακροσκελές, θα δημοσιευτεί σε πέντε συνέχειες. Δημοσιεύουμε σήμερα το πρώτο μέρος. Καλή ανάγνωση

15 Σεπτεμβρίου 1806. Χωρίς να έχω δει ποτέ έστω έναν υποφερτό χάρτη της Ιθάκης, ένιωσα ιδιαίτερα ευχάριστη έκπληξη καθώς εισερχόμουν χαράματα στον επιβλητικό κόλπο του Μώλου. Στα δεξιά υψώνεται με εξαιρετικά απότομη κλίση το μεγάλο βουνό της Ανωγής, το οποίο έτσι όπως είναι το υψηλότερο και το μεγαλύτερο του νησιού, δεν έχουμε καμία δυσκολία να το ταυτίσουμε με το όρος Νήριτος του ποιητή (Σ.τ.Μ του Ομήρου).

Στα αριστερά βρίσκονται τρία λιμάνια: το εξωτερικό είναι ένα ημικυκλικό λιμάνι που ονομάζεται Σχίνο, πιθανώς αρχαίο όνομα, μετά είναι το Βαθύ ένα δύο μίλια σε μήκος που φαρδαίνει στο πλάτος του ενός μιλίου προς το τέλος του. Τέλος, είναι τα Δεξιά, που μοιάζουν με το Σχίνο, αλλά είναι μικρότερα, και αποκαλούνται έτσι πιθανόν επειδή βρίσκονται στα δεξιά καθώς εισερχόμαστε στο κύριο λιμάνι του Βαθιού. Ένα νησί πριν από αυτά ονομάζεται Κατζούρμπο.