Δευτέρα, 4 Ιανουαρίου 2021

Ομηρική Παιδεία

 


και η έννοια του ωραίου πολίτη

Μόρφωση
Παιδεία είναι η μόρφωση για ν’ αποκτά ο αμόρφωτος νέα μορφή· εύμορφη, όμορφη.
 Μορφώνω σημαίνει δίνω μορφή, σχήμα, σε κάτι α-σχημάτιστο, α-διαμόρφωτο, α-διάπλαστο. 
Παιδί, για πολλούς παιδαγωγούς, είναι το α-διάπλαστο ον που δια-πλάθεται με την κατάλληλη αγωγή όσο να αποκτήσει ευμορφία· μόρφωση· ομορφιά. 
Η «πρώτη, ζωντανή ύλη» του παιδιού, «το υπόστρωμά» του θεωρείται «εύπλαστο». Η «ύλη» του, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, είναι «εκμαγείο» που μορφοποιείται διαρκώς, όσο να πάρει την τελική μορφή. Το είδος, το ορισμένο είδος το ανθρώπου. 
Αυτό γίνεται με τη συνεχιζόμενη μορφοποίηση καθώς αναπτύσσονται όλες οι λανθάνουσες ιδιότητες του παιδιού με:
 Τη διδασκαλία της γλώσσας, που αναπτύσσει τις νοητικές ικανότητές του (γραφή – ανάγνωση). 
Τη διδασκαλία των αριθμών που καλλιεργεί την ευφυΐα του. 
Την κατάλληλη γυμναστική, που διαπλάθει το σώμα του. (Σκοπός της γυμναστικής – λέει ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά του – δεν είναι ο βάναυσος αθλητισμός που αποθηριώνει την ψυχή…). 
 Τη διδασκαλία της μουσικής, που καλλιεργεί την προσωπικότητά του.
 Το παιδί φθάνει, κάποτε, σε κατάσταση «εντελεχείας», τέλειας ανάπτυξης. 
Ο απόφοιτος «έχει εντελώς», απέκτησε πλέον την ύψιστη εντέλεια, την τελειότητα… 
Αυτή την τελική μορφή, το είδος, το ορισμένο είδος του ανθρώπου. 
Καρπός της παιδείας είναι ο εύμορφος, όμορφος, ωραίος πολίτης. 
 Καρπός της παραπαιδείας, του «κατευθυνόμενου τεχνοκρατικού επαγγελματισμού» είναι ο δύσμορφος ιδιώτης, ο ιδιοτελής και μικρόψυχος, που νιώθει περιφρόνηση για τους συνανθρώπους του, που έμαθε να πιστεύει ότι το νόημα της ζωής είναι η υπακοή του υπ-ήκοου, ή η απόκτηση πλούτου διά πυρός και σιδήρου, αντί της δημιουργίας: της προσφοράς δηλαδή ωφέλιμου έργου στο σύνολο. 
Χωρίς την έννοια της μορφής δεν μπορούμε να κατανοήσουμε το προϊόν της παιδείας, τη μόρφωση δηλαδή (ή τον καρπό της παρα-παιδείας: την παρα-μόρφωση). 
Αλλά ας κάνουμε μια μικρή ανασκόπηση. 
Μορφή, στη μυθολογία μας, έχει μονάχα ο Μορφεύς, ο γιος του Ύπνου, από το γένος της Νύχτας· ο θεός των ονείρων. 
Μετά, από το σώμα του Μορφέως, φτιάχνονται οι πρωτόπλαστοι, που… όμοιοι με μορφές ονείρων ζούσαν σ όλο το μάκρος της ζωής τους. («Αλλ’ ονειράτων αλίγκιοι Μορφαίσι τον μακρόν βίον». Βλ. Αισχύλου, Προμηθέας Δεσμώτης, στ. 435-471). 
– Και πώς ξύπνησαν; Πώς πήραν μορφή ανθρώπου; Αποβάλλοντας τη Μορφή του… Μορφέως: Ρωτούν οι Ωκεανίδες τον Προμηθέα – εξηύρον αυτοίς- λέει ο Τιτάνας – γραμμάτων τε συνθέσεις, μνήμην απάντων…» (Με τα γράμματα ξύπνησαν, που χαράζουν, άσβηστα, τα πάντα στην ανθρώπινη μνήμη.) 
Στον Όμηρο, που έπεται των μύθων, η λέξη μορφή, χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τα γράμματα, για τις λέξεις που φτιάχνουν το λόγο και τη λογική. ΚΟΙΝΩΝΙΑ.
 Στον Όμηρο η λέξη μορφή, υπάρχει μόνο δύο φορές: Στο θ170 της Οδύσσειας στη φράση «Θεός μορφήν έπεσι στέφει» και στο λ367, στη φράση «Μορφή επέων». Στο θ, μάλιστα, ο Οδυσσέας κάνει μια αισθητική παρατήρηση. 
Ο ένας έχει «μορφή επέων», ευ-μορφία στα λόγια του, που του τη χορηγεί ο Θεός [κατα το «Θεός μορφήν έπεσι στέφει»], ενώ ο συνομιλητής του δεν έχει. Ο πρώτος είναι ασχημούτσικος. Έχει από φυσικού του, από γεννησιμιού του μια ασχημία (αναλογίες χαρακτηριστικών προσώπου κτλ) που απαλύνει και χάνεται, εξαιτίας της… μορφής επέων. 
Ο δεύτερος είναι όμορφος… τρανά τα κάλλη του… αλλά τι να το κάνεις; Η ασχημία των λόγων του τον ασχημεύει· το κάλλος ανθεί στο πρόσωπο του πρώτου με την ευμορφία των λόγων. 
Μετά τον Όμηρο, κορυφαίος φιλόσοφος της μορφής είναι ο Δημόκριτος. Σύμφωνα με αυτόν, η «μορφή επέων» του Ομήρου, δεν είναι χάρισμα Θεού, αλλά προϊόν της διδαχής πάνω στη βαθύτερη εσωτερική δομή του ανθρώπου, που την ονομάζει Ρυσμό (:Ρυθμό, από το Ρέω). 
Σε κάθε άνθρωπο, στο βάθος της υποστάσεώς του, υπάρχει Ρυσμός – εδώ ο ρυσμός αντιπροσωπεύει, το δυναμικό σχήμα, τον προσχηματισμό, της ροής των ατόμων. 
Στην επιφάνεια των ανθρώπων, στο πρόσωπο, στα μάτια, στην όψη, εκεί όπου ανθεί το κάλλος, ή η δυσ-μορφία, υπάρχει μετα-ρυσμός, από την επίδραση της διδαχής, στο ρυσμό (της εσωτερικής δομής). Έτσι λοιπόν: «Φύσις και διδαχή απλήσιόν εστί και γαρ η διδαχή μεταρυσμούσα δε φυσιοποιεί» (Απ. Β, 33). (Η φύση και η διδαχή είναι παραπλήσια.
 Η διδαχή «μεταρυσμεί»… μεταμορφώνει, μετασχηματίζει τον άνθρωπο, κάνοντάς τον μια δεύτερη φύση.) Με την παρέμβαση της διδαχής που μεταρυσμεί, ο άνθρωπος δεν διατηρεί την αρχική του μορφή, αλλά αποκτά άλλη, που μπορεί να είναι εύμορφη: 
όμορφη… του μορφωμένου ή δύσ-μορφη… του παραμορφωμένου. 
Ολόκληρο το βιβλίο εδώ δωρεάν

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΛΕΞΗΣ 

 Ωραίοι  μορφωμένοι πολίτες και  όχι  ανόητοι παραμορφωμένοι  ιδιώτες

Πέμπτη, 31 Δεκεμβρίου 2020

Ο πολιτισμικός τρομοκράτης 'Ομηρος


«Αυτό που τρομάζει τους ανθρώπους είναι αυτό που ξέρουν… για τον εαυτό τους » 
Κλιντ Ίστουγτ, πολιτικά ανορθόδοξος καλλιτέχνης και ηθοποιός

Η Οδύσσεια και οι «πολιτιστικοί πόλεμοι» της νέας εποχής

Πάνε είκοσι χρόνια από τότε που o Αμερικανός κλασικός φιλόλογος και ιστορικός Victor David Hanson) δοκίμασε εκ δεξιών (ως μέλος του Hoover Instirute) να υπερασπιστεί τον Όμηρο. Το βιβλίο του «Ποιος σκότωσε τον Όμηρο» (1998) κατήγγελλε λιγότερο τις γενικές αιτίες και περισσότερο την υποκρισία των μεγαλοκαθηγητών του αγγλοαμερικανικού ακαδημαϊκού κατεστημένου να επιμένουν να ψωμίζονται από τον Όμηρο χωρίς να πιστεύουν στον κόσμο του, ούτε να κάνουν την παραμικρή προσπάθεια να μεταφέρουν κάτι από εκείνον στη δική μας κοινωνία και εκπαίδευση.

Διάλογος πραγματικός δεν ακολούθησε. Η λίμνη κατάπιε την πετριά εκείνη, και επανήλθε η εξωτερική ηρεμία. Και τώρα γινόμαστε μάρτυρες του φαινομένου να εξορκίζουν με ηροστράτειο ζήλο άνθρωποι άγευστοι αρχαίας παιδείας την πολύτιμη πραμάτεια (η οποία στήριξε όχι μόνον την επανασύνδεση της τεχνολογικά καθυστερημένης Δύσης με την προηγμένη αρχαία τεχνολογία, δημιουργώντας τον 17ο αιώνα, τον αιώνα τη επιστήμης, αλλά και δύο σαρωτικά ανθρωπιστικά κινήματα) --χωρίς να βάζουν τίποτε άλλο στη θέση της.

Βρισκόμαστε μπροστά σε έναν πολιτιστικό πόλεμο εναντίον της Δύσης που διεξάγει εκ των έσω ένα κίνημα μηδενισμού. Θα χρειάζονταν πολλά να ειπωθούν για να γίνει κατανοητή η εκπαιδευτική ζημιά των ιδεολόγων και προβοκατόρων της διαβόητης και ψευδεπίγραφης «Critical Theory». Το επικίνδυνα πρωτοφανές μάλιστα είναι ο προσηλυτισμός στις ιδέες αυτές μελών του διδασκαλικού κόσμου. Από την άλλη μεριά, όμως, δεν είναι αδικαιολόγητη η διαπίστωση πρόσφατου βιβλίου αμερικανού κλασικού φιλολόγου ότι οι κλασικοί φιλόλογοι είναι οι μόνοι φιλόλογοι που δεν έχουν πάρει μέρος ως τώρα στους cultural wars της εποχής μας. Μήπως ήρθε ο καιρός της αφύπνισης ;

* Ο Ι. Ν. Καζάζης είναι Πρόεδρος του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας
Περισσότερα εδώ

"Τίποτα δεν μπορεί να είναι πολιτικά ορθό όταν είναι ηθικά λάθος"
Έχει έλθει ο καιρός της αφύπνισης!

Κυριακή, 20 Δεκεμβρίου 2020

8. Ο Καιρός του Τόξου


Ο διαγωνισμός του τόξου
Η Ομηρική Πολιτεία προκηρύσσει τον  όγδοο  παγκόσμιο  διαδικτυακό διαγαλαξιακό  ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΤΟΞΟΥ,  αναδύοντος Ηλίου, ξημερώματα μιας όμορφης καινούργιας ημέρας ηριγένειας  Ηούς ,  1.000.000 χρόνια από την αρχή του μεγάλου  ταξιδιού του κομήτη  ISON για το ραντεβού του, τη συνάντηση  με το πρωταρχικό  κέντρο  του  και 2500 έτη από τη μάχη  των ΝΗΩΝ  της  Σαλαμίνας,  για το καλύτερο άρθρο με θέμα:
Τι συζητούν   η Αθηνά και ο Ζευς   στην ω ραψωδία της Οδύσσειας
 σαν φωτεινά αστέρια στον  ομηρικό ουρανό
Βραβείο για τον πρώτο νικητή:
Δύο βιβλία της Ομηρικής Πολιτείας
Οι Άθλοι του Ηρακλή
Οι Σταθμοί του Οδυσσέα

 Οργάνωση : Η Ομηρική Πολιτεία
Η αποστολή και η ανάρτηση  των άρθρων  μπορεί  γίνει από τις  21 Δεκεμβρίου 2020  μέχρι τις  21 Μαρτίου  του  2021. Τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στις 21 Ιουνίου του 2021.



  Η Ομηρική Πολιτεία των σύγχρονων Ομηρικών Επών, οι πολίτες της, τα μέλη της, οι φίλοι της και οι διαχειριστές της, οι συνδιαχειριστές της, σας εύχονται ημερόεσσα ψυχική σωματική και πνευματική υγεία υψηπετήεσσα  νοημοσύνη και, καλή επιτυχία.

Τετάρτη, 9 Δεκεμβρίου 2020

Από τον Όμηρο στον Ιπποκράτη

 


Από τον πολεμιστή στον θεραπευτή


Ο Βρετανός ιστορικός Ρόμπιν Λέιν Φοξ και το θαυμαστό συγγραφικό ταξίδι του 
από τον Ομηρο μέχρι τον Ιππoκράτη

 Καθημερινή

Ο Ρόμπιν Λέιν Φοξ ομολογεί στον πρόλογό του πως είχε ολοκληρώσει τη συγγραφή του βιβλίου όταν ξέσπασε η παγκόσμια υγειονομική κρίση. Η ειρωνεία εδώ είναι το γεγονός ότι ο συγγραφέας εστιάζει στα πρώτα αρχαία κείμενα περί επιδημιών που προέρχονται από τη Θάσο: η έρευνα λοιπόν επικεντρώνεται στις μολυσματικές ασθένειες που ταλάνισαν τον κόσμο από αρχαιοτάτων χρόνων – με κορύφωση, τον μεγάλο λοιμό της Αθήνας. Σε αντίθεση με τη φιλοσοφία, γράφει ο Λέιν Φοξ, η ιατρική δεν αποτελούσε ελληνικό μονοπώλιο. Ομως, τον 5ο αιώνα π.Χ. οι Ελληνες ήταν που απέκτησαν συνειδητά μια νέα μέθοδο: άρχισαν να προσεγγίζουν την ιατρική με μια τεχνική δικής τους επινόησης θεμελιωμένη στον ορθό λόγο και στην παρατήρηση. Είναι με αυτή την έννοια που ο συγγραφέας μιλάει για «ελληνική επινόηση».

Πώς θα συνοψίζατε τη μετάβαση από τον Ομηρο στον Ιπποκράτη, όσον αφορά την ιατρική;
– Από την προσέγγιση της εκάστοτε νόσου με βάση την παρέμβαση και την τιμωρία από τους θεούς, περάσαμε σε μια προσέγγιση που εστίαζε σε φυσικά αίτια και με βάση την ορθολογική παρατήρηση.

Τι συνέβη λοιπόν στην Ελλάδα τον 5 π.Χ. αι.; Παρότι η ιατρική δεν ήταν κάτι άγνωστο, τόσο εντός όσο και εκτός του ελληνικού κόσμου, η ιατρική όπως τη γνωρίζουμε σήμερα ήταν εντέλει ελληνική επινόηση;
– Από το 550 π.Χ., οι Ελληνες φιλόσοφοι πρότειναν την αφηρημένη ιδέα της φύσης και ενός φυσικού κόσμου που φέρει μέσα του τους δικούς του νόμους. Ο άνθρωπος είναι, μαζί με το σώμα του, τμήμα αυτού του φυσικού κόσμου, άρα θα μπορούσε κάποιος πλέον να δώσει απαντήσεις γύρω από ερωτήματα πάνω στο σώμα του ανθρώπου με βάση τους φυσικούς νόμους και όχι επειδή είχε προηγηθεί κάποια τυχαία παρέμβαση θεού ή δαίμονα.

Στη συνέχεια, αυτή η αφηρημένη έννοια εξελίχθηκε σε μια τεχνική παρατήρησης ασθενειών, έτσι ώστε να προβλέπουν παρόμοιες στο μέλλον και να γνωρίζουν πώς κάθε ασθένεια εξελίσσεται.

Η α-σθένεια, ο ιός  και η ίασις  έχουν μια εξήγηση φυσική και λογική στην ελληνική σκέψη και νοητική