Αμητήρες Θέρους

Έργα και Ημέρες  Ομηρικών Δένδρων 

ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ

Βρήκαμε τον Λέανδρο Λαμπρινό  ταξιδεύοντας με τα φτερά  της επιθυμίας ανάμεσα από παράλληλα σύμπαντα  και τις γραμμές του χρόνου και του χρόνου  σε ένα ομηρικό παγκάκι, απλό και λιτό. Νοτόθεν του γυρισμού  στην άκρη  ενός  αιγιαλού μιας Μυθιστορηματικής Αιγηίδος  να ατενίζει  το Όνειρο μέσα από τις απόρροιες του Αετού.

Πλησιάσαμε προσεχτικά απαλά,   ιχνηλάτες  του απείρου, ακολουθώντας τα αντίστροφα  ίχνη του  στις μύτες των ποδιών μας προσέχοντας  μη τυχόν και ποδοπατήσουμε  αδέξια   τα   Όνειρα του.

Θάλεγε κανείς πως μας περίμενε γιατί μας υποδέχθηκε ζεστά και φιλικά.

-Καλώς ήλθατε , μας είπε  στις εύφορες  πεδιάδες των πεδίων της Ύλης  από τις απρόσιτες κορυφές  της Ενέργειας  μιας  μοναχικής συνείδησης .

Τι  μπορώ να κάνω για σας; Στις προσταγές σας…..

Ο Λουί  Μάικλ Λεόν,  το μικρό λιονταράκι της παρέας μας έτρεξε και χώθηκε στην αγκαλιά του τρισευτυχισμένο και  ο Δον Λεόν το χάιδεψε στοργικά και το κράτησε κοντά του.

Εγώ κάθισα δίπλα του και έριξα μια τελευταία ματιά στις ερωτήσεις   και στις σημειώσεις μου με μια  κρυφή αγωνία για τις απαντήσεις του.

Να ρωτάς όταν  είσαι….απελπισμένος  μου είχε πει κάποιος αξιοσημείωτος άνθρωπος που είχα συναντήσει παλιά . Να ρωτάς όταν οι απαντήσεις είναι για σένα ζήτημα ζωής ή θανάτου. Μη ρωτάς  για να φλυαρείς , μη ρωτάς για να σκοτώνεις τον χρόνο σου, μη ρωτάς αν δεν  μπορείς να καταλάβεις τι ρωτάς και αν δεν είσαι έτοιμος τις απαντήσεις να κατανοήσεις.Τότε όχι μόνο τις  δικαιούσαι αλλά θα αναβλύσουν από μέσα σου σαν το καθαρό  γάργαρο νερό μιας κρυστάλλινης πηγής , όλες  τους.

Συνεπής με αυτό το πνεύμα  των  στοχευμένων αναζητήσεων συνέχισα τις ερωτήσεις.

-Φαίνεται πως συμπαθείτε  τα παγκάκια πολύ, άραγε  γιατί;

-Όχι μόνο εγώ, με ελαφρό μειδίαμα, μου απαντά,  παρά πολύς κόσμος,  ποιητές φωτογράφοι, φιλόσοφοι,  μάγοι, ηθοποιοί, επαναστάτες της συνείδησης,  τους έχουν μια προτίμηση  περισσή.  Ίσως γιατί συγκεντρώνουν  την ελεύθερη ροή των ενεργειακών πεδίων στο παράθυρο της όρασης και σταθεροποιούν το σημείο της αντίληψης σε νέες θέσεις  αντιληπτικότητος. Εξ ' άλλου έχουν πάντα μια ρομαντική  χροιά για αθεράπευτα  ρομαντικούς ονειροπόλους…. εξερευνητές της γνώσης από τα χρόνια  τα παλιά.

-Σε σχέση όμως με τα Ομηρικά Έπη και το θέμα που διαπραγματεύεσαι,εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς  που βρίσκονται παγκάκια  στα Ομηρικά Έπη;. Έχουμε νησιά πλοία δένδρα πολλά, ανάκλιντρα, θρόνους  αλλά παγκάκια δεν έχουμε. Που κάθονται οι ομηρικοί ήρωες όταν διαλογίζονται ατενίζοντας την ενεργό πλευρά του απείρου;

-Οι ομηρικοί ήρωες  δεν κάθονται μόνο, πολεμούν ταξιδεύουν τραγουδούν μιλούν σκέπτονται χειρωνακτούν περπατούν βαδίζουν δρόμους μονοπάτια δύσβατα κολυμπούν κωπηλατούν.  Όταν κάθονται , κάθονται σε μια ελιά μαζί  με την Αθηνά το δε παγκάκι το φτιάχνουν μόνοι τους, από  γη χώμα ξύλο μέταλλο και βάζουν μια πινελιά από σύννεφο χρυσό. Έχουν πάντα ένα  σοβαρό λόγο να πεθάνουν ή να μείνουν  ζωντανοί καθ όλη την διάρκεια του ταξιδιού σε μια ομηρική διαδρομή. Και, εκτός από τα παγκάκια φτιάχνουν και γέφυρες σμιλεύοντας τον χρόνο, τον χώρο, τον ήχο, το γνωστό το άγνωστο και την σιωπή

 -Για τον Όμηρο λέγονται πολλά και το Ομηρικό ζήτημα ανοίγει μέτωπα και παράθυρα πολλά. Ο   Όμηρος  είναι τελικά ο ίδιος ο Οδυσσέας;

-Ο Όμηρος είναι ο Ερμής αφού είναι ο Λόγος που τον εκφωνεί, ο Εύμαιος που τον εκμαιεύει, η Αθηνά που τον φιλτράρει σοφά, ο Τηλέμαχος που τον τοξεύει από μακριά,  ο Λαέρτης  που τον σηκώνει  για τον λαό ψηλά, η Πηνελόπη που τον ξετυλίγει  συνδετικά, η Ελένη που τον φωτίζει λαμπάδα πολιορκητικά , ο Οδυσσέας που τον χειρίζεται αποτελεσματικά, ο Ζευς που τον ενώνει  και τον διαιρεί, τον συνθέτει και τον αναλύει  πολυμήτις σε ορέων κορυφές  του νου ηγετικά. Η αρνητική του εξίσωση, η σκιά, είναι ο Πάρις που τον κλέβει, ο Έκτωρ που τον κλέφτη προστατεύει, ο Πρίαμος που εξαγοράζεται και  τον χρησιμοποιεί για να να κλειστεί  σε μια άνομη πόλη πλουτοκρατική,  ο Αγαμέμνων  σε ηγεμονική υπερβολή, οι μνηστήρες οι δούλοι υπερφίαλοι και καταχρηστικοί,  ο  Ίρος ο Θερσίτης  γυρολόγοι ανόητοι και φθηνοί, ο Μελάνθιος η Μελανθώ σε  γραμμή προδοτική. Ο Οδυσσέας είναι ένας   άνθρωπος της γνώσης  και η ανθρώπινη ζωή συνεχής πορεία  μιας Ιλιάδος και μιας  Οδύσσειας  μαζί.

-Το θέατρο αντιγράφει την ζωή ή η ζωή το θέατρο; Ένα θεατρικό ερώτημα που το ευρύ κοινό απασχολεί.

-Η κλασσική τυπική απάντηση θα ήταν  το ότι το θέατρο αντιγράφει την ζωή, όμως οι πολεμιστές αποφεύγουν τα στερεότυπα σχήματα και τις φράσεις κλισέ. Άλλωστε ο σύγχρονος σκηνοθέτης του Ανώνυμου Σαίξπηρ το τοποθετεί σε μία νέα εκδοχή . Ο  Σαίξπηρ έγραφε θεατρικά έργα και η ζωή  τα αντέγραφε αμέσως. Το ερώτημα είναι παλιό και ο Πλάτων απαντά με τρόπο υπερβατικό. Οι άνθρωποι  και η ζωή αντιγράφουν αρχέτυπα  από τον κόσμο των Ιδεών στο πεδίο της  Ύλης.   Ο Όμηρος περιέγραψε κατέγραψε αυτές τις αρχετυπικές Μονάδες  στο Ομηρικό Θέατρο των μεγάλων παραστάσεων και  η ανθρωπότητα τις  αντιγράφει   με σπουδή στου χρόνου την αντιστροφή.

-Τι σημαίνει αντιστροφή του χρόνου;

Σημαίνει ταξίδι στον χρόνο με όχημα την συνείδηση Είναι εφικτό εφ΄ όσον το σκάφος του νου δενδρίτες και νευρίτες είναι γερό.

-Η ανθρώπινη  ζωή είναι μια Ιλιάδα και μια Οδύσσεια; ¨Όμως οι ανθρώπινες ζωές δεν μοιάζουν  απελπιστικά, σχεδόν όλες ίδιες είναι;

-Μοιάζουν εκείνο όμως που διαφέρει , είναι τα  αξιοσημείωτα  γεγονότα  και είναι ακριβώς αυτά που καθορίζουν τους σταθμούς σε μια βιογραφία και αυτοβιογραφία και κάνουν την διαφορά. Για να είναι  "σταθμοί"  και αξιοσημείωτα τα γεγονότα  θα πρέπει με το Πνεύμα να έχουν συνδεθεί και με μια αψογοσύνης αληθινή  επιλογή,  διαφορετικά είναι   αυτάρεσκες    ιστορίες ενός μικρού βεληνεκούς « εγώ  και εγώ» σε πόζες ασυμμάζευτης αυταρέσκειας.

-Το βιογραφικό   που αναφέρεις  στους σταθμούς σου   είναι  αληθινό ή  απλώς  ένα μυθιστόρημα  ρομαντικό;

-Είναι αληθινό με κάποιο τόνο ποιητικό από τις δύο πλευρές στο αρσενικό και το θηλυκό. Όλα τα πρόσωπα και οι καταστάσεις  δεν είναι συμπτωματικές αλλά πραγματικές. Τα ψέματα είναι για όσους  νομίζουν πως είναι αθάνατοι,  για τους  θνητούς  ανθρώπους   η ΑΛΗΘΕΙΑ μόνο   κάνει την ζωή  του ζωντανή και πραγματική και γνέφει με το βλέμμα  την πρόθεση του πολεμιστή.

-Λατρεύεις όμως τον σουρεαλισμό, είναι ολοφάνερο αυτό σε όλο το έργο;

-Ναι, όταν ορίζεται ρητώς,  "ως έτσι" , και όχι όταν  χρησιμοποιείται  σαν   άλλοθι και δικαιολογίες  να καλύψει  πράξεις  με τρόπο ιταμό. Ο σουρεαλισμός δικαιολογείται σε μια θεατρική  σκηνή, είναι αλληγορία μεταφορά και παρομοίωση  όχι όμως και  εκτός σκηνής στην  πραγματική ζωή.

-Ποιος είσαι τελικά, τι είσαι;

-Αυτή  είναι μια Δομιτιανή ερώτηση; Με ερωτά αινιγματικά

-Όχι, γιατί δεν θέλω να δώσεις   μια Κελσιανή απάντηση.  Απαντώ θαρρετά.

- Θα δώσω τότε μια Ομηρική ΘΕΣΗ απάντηση ΦΙ. ΕΙΜΑΙ το Όνειρο της Αστραίας, το ΤΟΞΟ και το ΒΕΛΟΣ της, απαντά ορμητικά.

Με ονειρεύτηκε ένα βράδυ  απελπισμένη  και με κράτησε σε μια θέση αντίληψης σταθεροποιημένη. Είδε τους άντρες γύρω της χωρίς καρδιά, να ξεμένουν  να χάνονται χωρίς σκοπό και προορισμό , τις γυναίκες χωρίς μυαλό  ,τα παιδιά χωρίς τους  γονείς τους, το παλάτι του νου ρημαγμένο, την χώρα έρημη, την γη λεηλατημένη, τα ποτάμια  τις θάλασσες  τα δάση να ρυπαίνονται χωρίς σεβασμό στην Φύση  και με  έπλασε  από γη νερό φωτιά και αέρα  σε πρότυπο ηρωικό.

ΕΙΜΑΙ η ΔΥΝΑΜΗ , η ΔΙΑΥΓΕΙΑ, Η ΑΦΟΒΙΑ , η  ΑΕΙΘΑΛΗΣ ΝΕΟΤΗΤΑ, η ΣΑΙΤΙΑ. Έβαλε ατρόμητη  ενδρομίς  στα πόδια υποδήματα κυνηγετικά με κυνήγησε με έπιασε χωρίς να με πληγώσει , με  χάιδεψε απαλά και μετά με άφησε ελεύθερο να τρέχω σαν ένα όμορφο ελάφι  σε λιβάδια ομηρικά   θαυμαστά.

Ο Μάικλ είχε αποκοιμηθεί στην αγκαλιά του σαν μωρό  και οι τρεις μας κοιτάξαμε τον ΝΟΤΟ ατενίζοντας ένα  ροδοδάκτυλο  ξημέρωμα καλοκαιρινό.

Το δέντρο δίπλα μας της ΑΘΗΝΑΣ   μας   κοίταξε και αυτό  σκεφτικό   σιγοτραγουδώντας  ένα  νέο σύγχρονο τραγουδάκι  από  παλιό αρχέγονο σκοπό….

Σαν βγεις στον πηγαιμό για την  Ιθάκη

Βάλε στην τσέπη σου ένα διφραγκάκι μικρό

Να σ΄ ακουλουθώ

Βάλε  και     μια φλόγα στην καρδιά σου

Να σε φωτίζει  άστρο λαμπερό

Τα βράδια της μοναξιάς   σου

Σε ταξίδι μακρινό

Πάρε και ένα κούτσουρο από την  Παγγαία γη

Και ένα κοχύλι από την θάλασσα την Τηθύ

Όπου και πας με το πλοίο ΑΓΩΝΙΑ  πάντα  κάτι  θα σε πληγώνει

 σε μια  αβάσταχτη νοσταλγία

Κλείσε  στην ψυχή σου μια πατρίδα

Και Ονειρέψου μια Επιστροφή με  πραγματική ΦΑΙΑ  ΟΥΣΙΑ΄

ΝΟΤΟΘΕΝ του γυρισμού

Αστραία 

Η Τέχνη της Αγάπης

Για μια ζωή από την αρχή απροσκύνητη

Οδυσσέας Ελύτης

-Ποιο πρόσωπο  αγαπάς  πιο πολύ στα Ομηρικά Έπη και γιατί;

-Τι θα λέγατε στον Οδυσσέα αν τον συναντούσατε;

Όταν άρχισα να μελετώ τα Ομηρικά Έπη, ταυτίστηκα πολύ με τον Τηλέμαχο, ένοιωσα την οργή του τον παρορμητισμό της νεότητας του, τα ύπουλα χτυπήματα από τους μνηστήρες αλλά και από τους δούλους , έκανα το ίδιο ταξίδι με συντροφιά την Αθηνά, ψάχνοντας για τον "πατέρα" μου, και σε κάθε στροφή του δρόμου καιροφυλαχτούσε ο Αντίνοος. Η σκηνή όπου ο Τηλέμαχος συναντά τον Οδυσσέα και ο τρόπος που το περιγράφει ο Όμηρος είναι για μένα συγκλονιστικός.

Μεγαλώνοντας όμως άρχισα να κατανοώ και τους άλλους χαρακτήρες των Ομηρικών Επών, όπως την Ναυσικά γιατί νομίζω έπαιξα κατά κάποιον τρόπο αυτόν τον ρόλο στην πορεία της ζωής μου, αλλά με συν-κινεί  και η αφοσίωση  η αγάπη  και η φροντίδα του Εύμαιου, της Ευρύκλειας και του Φιλοίτιου. Πιστεύω ότι σε κάποια ηλικία θα μπορούσα κάλλιστα να "παίξω" τον ρόλο της Ευρύκλειας. Αγαπημένα μου πρόσωπα επίσης είναι ο Μενέλαος η Ελένη και Νέστορας -Πολυκάστη-Πεισίστρατος.

Τον Οδυσσέα τον συνάντησα ένα βράδυ στο διαδίκτυο το 2010 ψάχνοντας ένα τραγούδι, από τότε  μιλάμε συνέχεια, είπαμε πάρα πολλά, ξεκαθαρίσαμε  την ομίχλη  συνεργαστήκαμε άψογα, τραγουδήσαμε μαζί, γελάσαμε, κλάψαμε. Είχα πολλές ερωτήσεις  και ήταν πάντα εκεί για να μου απαντά. θα γράψω γι' αυτό ένα ξεχωριστό κείμενο, σαν 'ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣ ΝΑΥΤΙΛΟΜΕΝΟΥΣ". Αυτή την στιγμή αν ήταν μπροστά μου θα τον αγκάλιαζα και θα του έλεγα "ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΛΛΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΖΗΣΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΠΑΡΆ ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΣΟΥ ΤΡΟΠΟ ΟΔΥΣΣΕΑ, ΣΕ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΥ ΜΟΥ ΕΔΩΣΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ".

Βρήκαμε την Κλειώ απασχολημένη με μια ραπτομηχανή. Ράβε ξύλωνε σε αυτόν τον κόσμο τον καλό σαν το παλιό ομηρικό καιρό.

Φτιάχνεις κάτι  την ερωτούμε σημαντικό;

Χαμογελάει….ταίζει τα πουλιά, τα περιστέρια σώζει τις μελισσούλες και μας απαντά με  τρόπο σοβαρό.

Ετοιμάζω ένα μανδύα για ένα πρόσωπο που βαθιά αγαπώ.

Το δώρο μου για τον νικητή του διαγωνισμού του τόξου που στις 21 Ιουνίου  2014  στο θερινό ηλιοστάσιο θα ανακοινωθεί.

Αναμένουμε με ενδιαφέρον αλλά ποιο ήταν  το πρωταρχικόν αίτιον να ασχοληθείς με την ραπτική την υφαντική τέχνη τεχνοτρόπιον τόσο  παραδοσιακό;

-Είχα δει ένα όνειρο πολύ αληθινό τον Φεβρουάριο του 2008 όραμα θαρρείς πως ήταν θαρρώ.Το περιγράφω εδώ   στις Ενδελεχείς Πολιτείες  με τρόπο αναλυτικό και το μοιράστηκα με ελάχιστους ανθρώπους δικούς μου που πολύ αγαπώ.

Μια ημέρα τυχαία  ψάχνοντας ένα τραγούδι ο εκτυπωτής μου άρχισε να τυπώνει ασταμάτητα χωρίς να επεμβώ. Βλέποντας τα χαρτιά την χώρα των λιονταριών  στο νησί των Φαιάκων συναντώ το 2010. Μένω εμβρόντητη . Ήταν τόσα πράγματα που ήταν οικεία και γνωστά, τα ήξερα τόσο καλά. Στην Αστραία  με έντονη συγκινησιακή  φόρτιση τηλεφωνώ και εκείνη  νηφάλια μου απαντά πως είναι μια θεατρική  ιστορία  ομηρικής  διασκευής   σε σύγχρονα έπη διαχρονικά. Ένα παιγνίδι  σουρρεαλιστικά διονυσιακό σε μία αντιπενθεϊκή βακχική διαδικτυακή σκηνή με τρόπο πολύπλευρο πρωτότυπο καινοτόμο πολύχρωμο φαντασιακά φαντασμαγορικό.Πολλοί θα το δουν , μου είπε , λίγοι θα το καταλάβουν, γιατί αυτή είναι ανθρώπινη φύση και δομή όταν το σημείο αντίληψης σκουριάσει παγώσει και σε ένα κατεστημένο τρόπο σκέψης παγιωθεί. 

Αποφάσισα να πάρω μέρος και ήταν και είναι για μένα μία εμπειρία μαγική να νιώθεις ξανά σαν  παιδί σε μια των μαγικών θαυμάτων αυλή με ένα μάγο καλλιτέχνη  ονειρευτή στην σκηνή.

Η Πηνελόπη  είχε δώσει μια φορεσιά  αρματωσιά στον Οδυσσέα ενδυμασία  που είχε υφάνει μόνη της και να συγκρατεί με μια περόνη όταν την φορά.Τον ρωτά για αυτή όταν σαν  Αίθων  συστήνεται ζητιάνος  στο παλάτι του και επειδή την γνωρίζει την περιγράφει αναλυτικά. Στο νησί των Φαιάκων γυμνός και μισοπεθαμένος παρουσιάζεται στην Αρήτη σύζυγο του Αλκίνοου βασιλιά με τα τα ρούχα της αξιοπρέπειας μιας ΑΡΕΤΗΣ και μόνο  έτσι γίνεται αποδεκτός  σε μια κοινωνία  αλκίνοης  φαιάς ουσίας ολκής. Με τα ρούχα της Αρετής και τα δώρα των Φαιάκων φθάνει σε ένα νησί που αγαπά και  ποτέ δεν ξεχνά.
Έχει σημασία κανείς στο ταξίδι της ζωής  να έχει  στόχο προορισμό και ένα δρόμο μονοπάτι με καρδιά να βαδίζει να τραγουδά  και να πολεμά.

Ποια είναι η γερή αρματωσιά της Αγάπης;

Τα Όνειρα Πολεμιστών

φτιαγμένα από ομηρική  αγάπη, λίγο αιθέριο  σύννεφο χρυσό
 και ένα έρωτα  για την γνώση την ελευθερία και την αξιοπρέπεια τρελό.

Ο Οδυσσέας φορώντας τον  κόκκινο μανδύα της αγάπης
γερή την  ομηρική αρματωσιά της Ιθάκης

Αστραία .....για την Ομηρική Πολιτεία

Ομηρική Αλετρίς

Οι Νερόμυλοι του Λυρογιάννη

Βιογραφικό

υ Οδυσσείας

φήμην δ' ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶς

πλησίον, ἔνθ' ἄρα οἱ μύλαι εἵατο ποιμένι λαῶν.

τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπεῤῥώοντο γυναῖκες

ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν·

αἱ μὲν ἄρ' ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,

ἡ δὲ μί' οὔ πω παύετ', ἀφαυροτάτη δὲ τέτυκτο·        110

ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·

Η ΑΡΧΗ

Ο άνθρωπος επινόησε την κίνηση μιας στρογγυλής πέτρας πάνω σε μια άλλη επίπεδη και χοντρόκοβε τα δημητριακά για να κάνει χυλό, γαλέτα, ζυμαρικά, ψωμί, αλλάζοντας έτσι ριζικά τις διατροφικές του συνήθειες.  Αργότερα χρησιμοποίησε τους χειρόμυλους , ιγδία (χαβάνια ή γουδιά) και τρίφτες.

Ο Όμηρος γράφει, στη ραψωδία Η, για το παλάτι του Αλκίνοου:

«Πενήντα μες τους πύργους του

Γυναίκες είχε αλέστρες

Όλες τους στο χειρόμυλο

Ξανθό σιτάρι αλέθουν», και στο πολύπαθο βασιλιά της Ιθάκης ,στη ραψωδία Υ αναφέρει:

«Και από το σπίτι σήκωσε

Φωνή γυναίκα αλέστρα

Που κει βρισκόντουσαν

Του αφέντη της οι μύλοι

Και δώδεκα δουλεύανε

Γυναίκες να τοιμάζουν

Κριθάλευρα, σιτάλευρα

Μεδούλι των ανθρώπων.

Οι άλλες σαν απάλεσαν

κοιμήθηκαν.Εκείνη όντας

αδύναμη, άλεθε το μύλο της ακόμα…»

Η αξιοποίηση της δυναμικής και κινητικής ενέργειας του νερού, με την εφέρευση του νερόμυλου, αναφέρεται από το Στράβωνα, το 60 π.χ. Όταν οι Ρωμαίοι κατάκτησαν την Ελλάδα χρησιμοποίησαν  τον κατακόρυφο υδροτροχό, τη λεγόμενη ροδάνη, σε σχέση με τον οριζόντιο υδροτροχό. Η κατασκευή του υδρόμυλου διέφερε από περιοχή σε περιοχή και ακολουθούσε τις τοπικές αρχιτεκτονικές συνθήκες, μεθόδους και χρήση υλικών. Σε όλους τους νερόμυλους τα στοιχεία που τον απαρτίζουν είναι: Η δέση, το αυλάκι ή μυλαύλακο, η χούρχουρη ή υδατόπυργος ή βαγένι, το σπίτι με τις μυλόπετρες, και ο χώρος της φτερωτής. Αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα της τοπικής και οικονομικής ιστορίας και είναι αξιοπρόσεχτα διατηρητέα  μνημεία της προβιομηχανικής κοινωνίας και του λαϊκού πολιτισμού.

Η ΑΝΘΗΣΗ

Μετά την απελευθέρωση στην ηπειρωτική Ελλάδα υπήρχαν 6000 νερόμυλοι, στην Πελοπόννησο ήταν 2000 χιλιάδες και στην Αρκαδία έχουν καταγραφεί 450. Στη Μεσσηνία αρχίζει μια συστηματική μελέτη, κάπως καθυστερημένα, ενώ στη Δημητσάνα λειτουργεί υπαίθριο μουσείο υδροκίνησης , το οποίο έχει μουσειακό χαρακτήρα καθώς και στην Εφταπίτα του Αιγίου. Οι νερόμυλοι στην Πελοπόννησο ήταν ανατολικού τύπου, δηλαδή η φτερωτή τους ήταν οριζόντια και πολλοί λειτουργούσαν και ως λειτουρβιά, ή νεροτριβές, νεροπρίονα κ.λ.π .Πολλοί νερόμυλοι διέθεταν συστήματα συγκέντρωσης, μεταφοράς, αποθήκευσης και διοχέτευσης νερού. Εκτός από τα βασικά κτίσματα που ήταν απαραίτητα για κάθε νερόμυλο, υπήρχαν αποθηκευτικοί χώροι, χάνια (τόποι διαμονής) σταύλοι για τα διάφορα ζώα και κήποι για μποστανικά  και κηπευτικά. Για τους μυλωνάδες έχουν γραφεί πάρα πολλές ιστορίες και τους χαρακτηρίζουν θρησκευόμενους, ενημερωμένους, κουτσομπόληδες, κλέφτες, γυναικάδες, πλεονέκτες , αχόρταγους, καλόκαρδους και φιλόξενους.. Ο μυλωνάς, είναι ο μόνος που έχει αποκτήσει ακουστικές δεξιότητες. Καταλαβαίνει με το αυτί το κάθε τι που έχει σχέση με τη λειτουργία του μηχανισμού κίνησης και άλεσης του μύλου. «….Ο μυλωνάς ξυπνάει αμέσως, μόλις αλλάξει ρυθμό ο μύλος ή σταματήσει….», προκειμένου  να μας δείξει τις μυστικές και ακατέργαστες διεργασίες της ψυχής που μας παραπέμπει στην  «ψυχολογία» , ο Ευάγγελος Παπανούτσος.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ

Οι περισσότεροι από τους νερόμυλους που λειτουργούσαν, σταμάτησαν στο τέλος της δεκαετίας του 60. Γιατί ο ηλεκτρισμός, ο κινητήρας, ο κυλινδρόμυλος είχαν μεγαλύτερη παραγωγικότητα, ευκολία,  και ο χώρος που χρειαζόταν ήταν ελάχιστος. Από τότε έχουν εγκαταλειφθεί οι περισσότεροι νερόμυλοι και άλλοι καταρρέουν στα βάθη των ποταμών , άλλοι καλύπτονται από πυκνή βλάστηση και ελάχιστοι έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία.

Για τη διάδοση των ιστορικών και οικονομικών πληροφοριών, για τους νερόμυλους που αφορούν ιστορία, λαογραφία, γεωγραφία, οικονομία, αρχιτεκτονική έρευνα, είναι απαραίτητη η καταγραφή και συλλογή στοιχείων ,για κάθε μύλο.

Οι νερόμυλοι θα έπρεπε να χαρακτηριστούν  ιστορικά παραδοσιακά διατηρητέα μνημεία, πρέπει να ενδιαφερθεί η πολιτεία, γιατί ορισμένοι μπορούν να αποτελέσουν μνημεία φυσικού κάλους αναδεικνύοντας την περιοχή, στην οποία βρίσκεται. Οι περισσότερες περιοχές, που βρίσκονται νερόμυλοι είναι λησμονημένα ερείπια σε ρεματιές ποτάμια και φαράγγια. Ευτυχώς που υπάρχουν και ορισμένοι ρομαντικοί που έχουν κάνει σημαντικά βήματα σε πολλές περιοχές της Ελλάδος που έχουν αναστηλωθεί και λειτουργούν, γευόμενοι το ψωμί ολικής άλεσης το οποίο καταργεί το ζάχαρο και τη χοληστερίνη.

ΝΑ ΞΑΝΑΔΩΣΟΥΜΕ ΖΩΗ ΣΤΟΥΣ ΝΕΡΟΜΥΛΟΥΣ

Οι νερόμυλοι σαν  πολιτιστικό και φυσικό μνημείο , θα πρέπει να είναι  αντικείμενο μελέτης πολυεπιστημονικά. Εφορείες Αρχαιοτήτων, Υπουργείο Πολιτισμού, Φορείς και Ιδιώτες  να συνεργαστούν με όραμα και πρόγραμμα, για τη διάσωση, αποκατάσταση και προβολή τους. Είναι μια πράξη πολιτισμού με πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα, γιατί θα δημιουργεί στη συνέχεια πολιτισμό μέσα από την περιήγηση, τη μάθηση, τη γνώση, την ανακάλυψη, την συγκίνηση την ανάπαυση και την ψυχαγωγία.

ΓΕΝΗΜΑ  – ΑΛΕΣΜΑ – ΨΩΜΙ

Ένα από τα κυριότερα στοιχεία της διατροφής από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα είναι το ψωμί. Απαραίτητο για να φτιαχτεί είναι το αλεύρι. Έτσι οι μύλοι και προπαντός οι νερόμυλοι συνδέονται άμεσα με την μεταποίηση των δημητριακών σε αλεύρι, και είναι στενά συνδεδεμένοι με  τη ζωή του Ελληνικού λαού. Οι νερόμυλοι συνδέονται επίσης με το πνευματικό βίο, τα δημοτικά τραγούδια, παραδόσεις, παροιμίες, παραμύθια, αινίγματα, θρησκεία, ήθη, έθιμα, λατρευτικά, την κοινωνική ζωή, χώρος συγκέντρωσης συζητήσεων και ανταλλαγής ειδήσεων, οικονομικής δραστηριότητας, προξενιών, αγοροπωλησιών  κ.λ.π.

 Σήμερα οι νερόμυλοι κατάντησαν σιωπηλά καταφύγια για διάφορα είδη χλωρίδας και πανίδας, δείχνοντας έτσι την ερημωσή τους.

 Όσοι γλίτωσαν από τη φθορά του χρόνου και την καταστρεπτική μανία του ανθρώπου θα μας θυμίζουν  έναν κόσμο που πέρασε τον σκληρό αγώνα για την καθημερινή και στοιχειώδη επιβιωσή του. Η γνώση όμως, σε αυτόν τον πολιτισμό, δεν είναι μόνα απλά χρήσιμη αλλά και διδακτική απέναντι στην ευμάρεια και τον καταναλωτισμό. Η καθημερινή τους ζωή κυλούσε μέσα από το πανδαιμόνιο φωνών και ήχων από ανθρώπους, ,ζώα, και τη λειτουργία του νερόμυλου, της χούρχουρης,  της φτερωτής και των λιθαριών. Ήταν μια πολύβουη κοινωνία που θύμιζε παζάρι και κυκλοφορούσαν τα νέα από στόμα σε στόμα , ολόκληρης της περιοχής.

Η ζωή του μυλωνά σήμερα έμεινε μόνο στις αναμνήσεις και στις διηγήσεις καθώς ελάχιστοι έχουν απομείνει στο χώρο.

Στην εποχή τους, απανταχού στην Ελλάδα και την περιοχή μας οι νερόμυλοι γνώρισαν μεγάλη ανάπτυξη, κοντά στα μέρη όπου το φυσικό περιβάλλον προσφερόταν για τη λειτουργία τους. Απετέλεσαν τις φυσικές μεταποιητικές επιχειρηματικές  μονάδες της εποχής. Στους νερόμυλους τα δημητριακά, λούπινα βαλανίδια κ.λ.π. θα αλεστούν με τη δύναμη του νερού και θα γίνουν προϊόντα κατάλληλα για τη διατροφή ανθρώπων και ζώων.

Σήμερα οι νερόμυλοι αποτελούν μνημεία μιας άλλης εποχής αφού τα σημερινά δεδομένα του τρόπου ζωής και διατροφής άλλαξαν με το ξέσπασμα της βιομηχανικής επανάστασης και στην αλλαγή του τρόπου διατροφής μας. Οι περισσότεροι νερόμυλοι στέκονται ως στοιχειωμένα ντουβάρια κρυμμένοι μέσα στο πυκνό πράσινο, των ρεματιών, χωρίς την παρουσία της  ανθρώπινης ζωής, ερημικοί, περιμένοντας θα έλεγε κανείς, κάποιους από τους νεώτερους, αφού ξεχάστηκαν από τους μεγάλους ,να τους ανακαλύψουν και να αναδείξουν την αλλοτινή τους,  φυσική ομορφιά.
Περιμένοντας κάποιους πολίτες ή κάποιες αρχές να ασχοληθούν μαζί τους. έχουν γράψει ιστορία, έχουν προσφέρει με την λειτουργία τους, έχουν εκθρέψει γενιές και γενιές και έχουν αξιοθαύμαστη αρχιτεκτονική τέχνη, το κτίριο το μυλάλαυκο και η δέση. Δυστυχώς ορισμένοι, όχι όλοι, οι τόποι γύρω από τους νερόμυλους μπορούν σήμερα να αποτελέσουν χώρους επίσκεψης αφού διαθέτουν πλούσιο πράσινο με πανύψηλα δένδρα, άφθονο νερό, και την απόλυτη ηρεμία μέσα στον καθάριο φυσικό ορίζοντα. Στοιχείο απαραίτητο για τον σημερινό άνθρωπο, ο οποίος αναζητά τις φυσικές πηγές, το φυσικό τρόπο ζωής και όχι αδίκως χρειάζεται η ανακατασκευή τους, η αναπλασή τους . Μήπως κάποια μέρα φθάσουμε στην ανάγκη να επαναλειτουργήσουμε αυτές τις φυσικές παραγωγικές μονάδες αφού τα άλευρα του νερόμυλου είναι αναντίρρητα σπουδαία τροφή για τον σημερινό άνθρωπο καταναλωτή γι’ αυτόν που αναζητά τον πραγματικό άρτο, τον …. Επιούσιο. Η επαναλειτουργία του μύλου , στο Δυρράχιο, στη Μεσσηνία από τους αδελφούς  Πελεκάση καθώς και σε άλλες περιοχές, Πλατανιώτισα Αιγίου, Πλανητέρο Κλειτορίας και αλλού, είναι γεγονός.

Ο τελευταίος  μυλωνάς στη Βαλύρα ήταν ο Βασίλης Μανιάτης, διέθετε δε και κινηματογράφο σε μόνιμη αίθουσα προβολής και περιφερόταν και στα διάφορα χωριά της Μεσσηνίας. Το ίδιο όνομα υπήρχε στο νερόμυλο  στα ΓΑΚ   το 1827.

 Ομηρικοί Νερόμυλοι

Οι Γέφυρες του Απειρωτάν

Φ 245 ὄζοισιν πυκινοῖσι, γεφύρωσεν δέ μιν αὐτὸν

Στο πρώτο μου γεφύρι το 1982...

-Ποιο πρόσωπο σου αρέσει περισσότερο από τα Ομηρικά Έπη και γιατί;

-Ό Έκτορας!!! Πήγε κι ας ήξερε πως θα χάσει, κι ας αγαπούσε την Ανδρομάχη και ό,τιδήποτε άλλο (τη ζωή)

Κράτησα τη ζωή μου διαβαίνοντας πέτρινα, ηπειρώτικα γεφύρια. Που πάει να πει λίθινες βέργες, τροχιές δέους, μπροστά στην αιωνιότητα του πλάτανου. Και βρήκα απέναντι, στις πέρα όχθες, κάτι μαστόρους να τραγουδούν........................... Εσένα τα λέω ετούτα ............ Κι αν θέλεις άκουστα.............. Πάρε χαρτί και πένα................. Και κάτσε γράψε τα................

Αρχείο Γεφυριών Ηπειρώτικων

Το «πέταγμά» τους στον ουρανό τον κέρδισε και από τότε η ζωή του έγινε ένα περιπετειώδες ταξίδι στην ιστορία, στην τεχνική κατασκευής και στους θρύλους τους.

Γεννημένος στην Κρέσταινα Ηλείας, σπούδασε οικονομολόγος, εργάζεται ως εκπαιδευτικός αλλά έχει ξοδέψει μια περιουσία για να γνωρίσει τα πέτρινα γεφύρια της Βαλκανικής, που μόλις κατασκευάζονταν άλλαζαν τη μοίρα κάθε τόπου και των ανθρώπων του. Πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών, ο Σπύρος Μαντάς το '90 δημιούργησε το Αρχείο Γεφυριών Ηπειρώτικων, ενώ με το νέο του βιβλίο «Πέτρινα γεφύρια στη Βόρεια Ηπειρο» μας μυεί στον συναρπαστικό κόσμο του.

ΑΝΝΑ ΣΤΕΡΓΙΟΥ

▪ Ποιο ήταν το έναυσμα για να ξεκινήσει η περιπέτεια στον κόσμο των πέτρινων γεφυριών;

«Εχουν περάσει κάπου 30 χρόνια από τότε. Πηγαίνοντας εκδρομή στο Ζαγόρι, αντίκρισα το "Γεφύρι του Κόκκορου" και το "Καλογερικόν". Μου έκανε εντύπωση το πέταγμά τους πάνω από τη γη».

▪ Ποιο ήταν το επόμενο βήμα;

«Αρχισα να τα φωτογραφίζω, να τα σχεδιάζω, να ψάχνω οτιδήποτε σχετικό με αυτά: θρύλους βιβλία, πίνακες, επιρροές τους στο θέατρο, τραγούδια και αργότερα να τα βιντεοσκοπώ. Εχω δημιουργήσει ένα αρχείο που καλύπτει γενικότερα τον χώρο της Πίνδου. Πιστεύω ότι εκεί είναι τα καλύτερα και τα πιο πολλά γεφύρια».

▪ Οταν μιλάμε για πέτρινα γεφύρια, η πρώτη σκέψη είναι το γεφύρι της Αρτας. Γιατί συνέβη αυτό;

«Ετσι είναι. Το συγκεκριμένο κτίσμα συνδέεται με το στοίχειωμα της γυναίκας του πρωτομάστορα, τον πιο χαρακτηριστικό θρύλο των πέτρινων γεφυριών. Τη σημερινή του μορφή την έχει από τις αρχές του 17ου αιώνα, αλλά στη συγκεκριμένη θέση υπάρχει από την εποχή του Πύρρου».

▪ Υπήρξαν άλλοι Ελληνες τεχνίτες, πλην των Ηπειρωτών, που έφτιαξαν ανάλογα δημιουργήματα;

«Οι Λαγκαδινοί μαστόροι στην Πελοπόννησο και οι "Ντουλγκέρηδες" στη Θράκη, αλλά έκαναν κατασκευές σε τοπικό επίπεδο. Υπάρχουν ομοιότητες στην τεχνική με τους Ηπειρώτες μαστόρους, που ήταν οι δάσκαλοί τους, αλλά και μεγάλες διαφορές. Εργα των Ηπειρωτών μαστόρων συναντάμε σε όλα τα Βαλκάνια, μέχρι την Περσία και τη Ζιμπάμπουε. Αρχές του 20ού αιώνα, Ηπειρώτες τεχνίτες πήγαν στην Αμερική, για την κατασκευή σιδηροδρομικών σταθμών και γεφυριών. Ηπειρώτες μαστόροι είναι και οι κατασκευαστές της γραμμής του Υπερσιβηρικού και των κτισμάτων που την υπηρετούν: γεφύρια, σταθμοί κ.ά.».

▪ Υπήρξαν άνθρωποι που σας απέτρεψαν από το ταξίδι στον κόσμο των γεφυριών;

«Οχι μεμονωμένα άτομα, αλλά κάποιοι φορείς που ζήτησα πληροφορίες. Ισως είχαν δίκιο, γιατί τότε δεν υπήρχε σχεδόν τίποτε σχετικό με αυτά».

▪ Πόσα πέτρινα γεφύρια συναντάμε σήμερα στην Ελλάδα;

«Δεν ξέρουμε ακριβώς, γιατί ακόμη γίνονται καταγραφές. Στην Πίνδο, όμως, έχω καταγράψει 720 τέτοιες κατασκευές. Στην Πίνδο συναντάμε τη λεγόμενη ανατολικής μορφής γεφύρωση, που εξυπηρέτησε κυρίως πεζούς».

▪ Δυστυχώς, σπάνια πια στην Ηπειρο βλέπουμε μαστόρους της πέτρας...

«Αυτό είναι αλήθεια και το βλέπουμε στις επισκευές των γεφυριών που επιχειρούνται σήμερα. Υπάρχουν μάλιστα και περιπτώσεις που, εξαιτίας της έλλειψης αξιόλογων μαστόρων, το έργο χάνει την αρχική του μορφή και αλλοιώνονται βασικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής».

ΤΑ ΝΕΑ  Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2002                                      

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ - ΕΛΛΗΝΩΝ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΤΑΣ

Στα γεφύρια της Πίνδου

Πέτρινες καμάρες γεμάτες πλαστικότητα, καμπύλες μορφές που σχεδιάστηκαν και φτιάχτηκαν από εμπειρικούς μαστόρους, όχθες ποταμών που ενώθηκαν αποκαθιστώντας επικοινωνία, ιστορίες ανθρώπων που έγιναν μία, τραγούδια, μύθοι και θρύλοι και ανάμεσά τους ο Σπύρος Μαντάς, με χαρτί, μολύβι, μεζούρα, φωτογραφική μηχανή και καρδιά που να τα χωράει όλα και να τα σέβεται συνάμα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΝΤΡΕΝΟΓΙΑΝΝΗΣ

Για μένα προσωπικά, ο Σπύρος Μαντάς είναι ένας μικρός θεός. Ένας άνθρωπος που προσέφερε φως αληθινό και γνώση βαθιά, σε μια εποχή που επικρατούσε μαύρο σκοτάδι. Το πρώτο του βιβλίο «Τα Ηπειρώτικα Γεφύρια», που κυκλοφόρησε στα 1985, ήταν αληθινή αποκάλυψη και σημείο αναφοράς. Δεν είναι όμως μονάχα η αγάπη του γι' αυτές τις πέτρινες καμάρες του παρελθόντος, που τον κάνει να ξεχωρίζει. Είναι που δεν ξεχνάει ποτέ τον άνθρωπο πίσω από τα δημιουργήματα, είναι που σκέφτεται απλά όπως όλοι μας, είναι που βασανίζεται προσφέροντας κομμάτι της ψυχής του, είναι γιατί πληρώνει στωικά το τίμημα της επιλογής του.

Ο Σπύρος στα χαρτιά είναι ένας καθηγητής Οικονομίας, αλλά στην ουσία είναι ο κορυφαίος Έλληνας μελετητής των πέτρινων γεφυριών της Πίνδου. Με την καταγραφή τους ασχολείται 20 χρόνια και ο πλούτος των πληροφοριών που έχει συλλέξει είναι εντυπωσιακός.

«Με τα γεφύρια ασχολήθηκα για πρώτη φορά γράφοντας στο περιοδικό "Ταξιδεύοντας" του Κώστα Καββαθά. Στην αρχή, τα ταξίδια ήταν για μένα μια διέξοδος και όταν κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο, θα μπορούσα να θεωρήσω τον εαυτό μου θρασύ με τα σημερινά δεδομένα. Σκέψου, ότι τότε είχα καταγράψει περί τα 200, ενώ σήμερα - όσον αφορά πάντα την οροσειρά της Πίνδου - από το Ελμπασάν της Αλβανίας έως την Αμφιλοχία, ο αριθμός τους έχει φτάσει τα 655. Εγώ, πάντως, δεν τα βλέπω σαν αριθμούς. Βιώνω ακόμα το ταξίδι, ασχολούμαι με τη φωτογραφία, σχεδιάζω, και το πιο σημαντικό... γνωρίζω ανθρώπους που κοιταζόμαστε στα μάτια. Δεν μου αρέσει απλά να καταγράφω γεφύρια. Ανακαλύπτω χιλιάδες πράγματα που μεταφέρει αυτό το λιτό κτίσμα. Περνάω σε άλλες όχθες».

«Ξέρεις τι έλεγαν οι παλιοί; "Γεφύρι θα φτιάξεις αν κάμεις αυτό το καλό". Δηλαδή, το καλό το παρομοίαζαν με γεφύρι. Τα πέτρινα γεφύρια δεν είναι μονάχα μνημεία αρχιτεκτονικής, είναι μνημεία πολιτισμού. Εξυπηρετούν επικοινωνία, και επικοινωνία σημαίνει πολιτισμός. Την εποχή που φτιάχτηκαν, έδιναν την αίσθηση του υπεράνθρωπου και είχαν σίγουρα μυστήριο, για τούτο υπήρχαν τόσοι θρύλοι και τραγούδια που τα συνόδευαν. Παρά τα χρόνια όμως που έχουν περάσει, εξακολουθούν να εξασκούν γοητεία. Σε καθένα αισθάνεσαι διαφορετικά, σου δίνει άλλα πράγματα σε συνάρτηση με τον χώρο που είναι στημένο. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο στυλ στη λαϊκή αρχιτεκτονική των γεφυριών, αλλά ούτε και συμμετρία. Είμαι σίγουρος για εκείνους που τα έφτιαξαν, ότι για να καλύψουν μια ανάγκη προέκτειναν τη φύση».

Αν νομίζετε ότι η υπόθεση της καταγραφής τους είναι μια απλή διαδικασία, θα πρέπει να δείτε το αρχείο του Σπύρου, για να καταλάβετε. Ο ίδιος εξηγεί καλύτερα:

«Πέρα από τις φωτογραφίες και τα σχέδια, έχω συγκεντρώσει πλούσια βιβλιογραφία και χιλιάδες πληροφορίες από συνεντεύξεις ανθρώπων, ερωτηματολόγια κ.ά. Επίσης, έχω συγκεντρώσει τα σχετικά ντοκιμαντέρ, τους μύθους και τους θρύλους, τα τραγούδια που έχουν γραφτεί, τα θεατρικά έργα, τα έργα ζωγραφικής, αλλά και πώς τα έβλεπαν οι ξένοι περιηγητές, ιδίως οι Ευρωπαίοι. Πιο πολύ όμως μ' αρέσουν οι άνθρωποι, οι μάστορες που τα έφτιαξαν, οι λεγόμενοι κιοπρουλήδες. Απ' όσους πρόλαβα έκανα πορτρέτα τους, πήρα συνεντεύξεις. Έχω επίσης μιλήσει με τα παιδιά και τα εγγόνια των περισσοτέρων, έχω φτιάξει και μερικά γενεαλογικά δέντρα. Μην απορείς... χωρίς υπερβολές ασχολούμαι 5 ώρες την ημέρα με τα γεφύρια και την καταγραφή τους... Έμεινα φτωχός (σ.σ.: μόνο στο πορτοφόλι) εξαιτίας τους!».

Ήπειρος από το Άπειρος

Ξεπερνώντας τα όρια της Ελλάδας και συντροφιά με τον φίλο του Γιώργο Κρεμμύδη, ο Σπύρος Μαντάς πραγματοποίησε πάνω από 10 ταξίδια στην Αλβανία... αφού η Πίνδος σύνορα δεν γνωρίζει: «Δηλώνω απλά κάτοικος Πίνδου κι ας κατάγομαι από την Ηλεία. Στη Βόρειο Ήπειρο το τοπίο είναι τρομερό και δικαιολογείται αυτό που λένε, ότι το Ήπειρος βγαίνει από το Άπειρος! Εκεί υπάρχουν μεγάλα και σημαντικά γεφύρια, αλλά είναι σχεδόν ακατόρθωτο να καταγραφούν όλα. Σε μερικά αναγκάστηκα να κάνω π.χ. 3 ώρες πορεία με αυτοκίνητο και άλλες 5-6 με μουλάρι για να τα βρω! Από την άλλη, έχει πέσει μια μανία και τα ξηλώνουν ελλείψει οικοδομικών υλικών. Έχω βρεθεί σε φάση που σηκώνουν τις πέτρες του γεφυριού, για να χτίσουν το σπίτι τους δίπλα. Όμως, είναι περισσότερο γοητευτικά γιατί είναι ζωντανά, λειτουργικά στον χώρο, αφού χρησιμοποιούνται κανονικά!».

Ο Σπύρος Μαντάς είναι πρόεδρος του νεοσύστατου Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών που, πέρα από την καταγραφή τους σε όλη την Ελλάδα, σκοπό έχει την ευαισθητοποίηση του κοινού μέσα από ημερίδες, διαλέξεις κ.λπ.

η Οδυσσείας 8.....

γρηῢς Ἀπειραίη, θαλαμηπόλος Εὐρυμέδουσα

Οι Γέφυρες του Θοδωρή

Λέσβο, κοντά στην Καλονή γεφυρώνοντας τον μικρό ποταμό Τσικνιά.

Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα

- Ποιο πρόσωπο σου αρέσει περισσότερο από τα Ομηρικά Έπη και γιατί;
-"Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης". Άσχετα αν λέγεται από έναν Τρώα, υποτίθεται εχθρό των Ελλήνων-Αχαιών, αν και κατά πολλές απόψεις πολλών Ελλήνων και ξένων σπουδαίων αρχαιολόγων και ιστορικών, οι Τρώες ήταν και αυτοί κλάδος των Αχαιών, μιλούσαν παρόμοια γλώσσα, πολεμούσαν με τον ίδιο τρόπο, είχαν περίπου τα ίδια ήθη και έθιμα και λάτρευαν τους ίδιους θεούς. Τρανή επιβεβαίωση για όλα αυτά είναι η προσεκτική μελέτη των Ομηρικών επών και κυρίως της Ιλιάδας.Είναι ο Έκτορας, βεβαίως  που βάζει στην πάντα όλους τους άλλους οιωνούς, όπως τα όνειρα, τις κατευθύνσεις και τα δείγματα των θεικών βουλήσεων αλλά πέραν αυτών και την γυναίκα του Ανδρομάχη, τον νεογέννητο γιό του Αστυάνακτα, τον πατέρα του Πρίαμο, την μάνα του Εκάβη, τα αδέλφια του, τους συντρόφους-συμπολεμιστές του, τους θεούς του, τα πάντα. Και κρατάει μόνο ένα στο νου του. Ότι, την ώρα αυτή, το μόνο που του πρέπει είναι να αγωνιστεί για να σώσει την πατρίδα του, την Τροία. Και αυτό για όλα τα παραπάνω, κόντρα και ενάντια στις εφήμερες ευχάριστες στιγμές, τα πρόσωπα και τα πράγματα. Αλήθεια πόσο τωρινός είναι ο Όμηρος;

Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση.

Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.

Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

Ιστορίες, μύθοι, ανέκδοτα, παροιμίες, συνθηματικές λέξεις και φράσεις διασώθηκαν μέχρι τις μέρες μας μαρτυρώντας και αναδεικνύοντας τη ζωή και τη δράση των φημισμένων μαστόρων της πέτρας.

Τα ξεχωριστά και αξιοθαύμαστα αυτά έργα της λαϊκής αρχιτεκτονικής, που στέκουν καμαρωτά στο χρόνο ενώνοντας το θρύλο με την πραγματικότητα και στεριώνοντας δρόμους με ποτάμια καθώς και οι μαστόροι τους, που με τόση φαντασία και μαεστρία πελέκησαν την πέτρα μεταφέροντας την τέχνη τους από γενιά σε γενιά, πρέπει να αποτελούν σήμερα αντικείμενο θαυμασμού και κυρίως μελέτης και περισυλλογής.

Εκ βαθέων

Έρμα γεφύρια …

 “Γεφύρια χαμένα στην ερημιά, ξεχασμένα απ’ τους δρόμους, πιστά αγκαλιάζουν τις όχθες και υπερβαίνουν την ορμή των υδάτων, αντιστέκονται στις καταιγίδες και τις κατεβασιές, ξαφνιάζουν το βλέμμα του εξερευνητή πια οδοιπόρου. Κομψά, ανθεκτικά τανύζονται με χάρη, θαρρείς δίχως προσπάθεια κρέμονται πάνω από το χάος δυσπρόσιτων γκρεμών, απλώνουν σφιχτοδεμένες αγκαλιές για να πετάξουν πάνω από τη θάλασσα, κρέμονται από τον ουρανό με πεντάγραμμα σχοινιά, που συνθέτουν αλληλούια στην ανθρώπινη αποτελεσματικότητα.

   Και ο χρόνος περνά, πόλεμοι και λιμοί, μεταναστεύσεις και ευημερίες, χωριά πεθαίνουν ή καίγονται, πόλεις μεταμορφώνονται, νέοι δρόμοι χαράσσονται, τα μονοπάτια χορταριάζουν. Τα γεφύρια βουβαίνονται, μένουν γυμνά, επώδυνα πετρωμένα σα γάλα λεχώνας με νεκρό μωρό. Τα τυχερότερα επιβιώνουν παράλληλα ή και κάτω από την τσιμεντένια ασχήμια του μοντέρνου δρόμου, βυζαντινά σαν της Καρύταινας, οθωμανικά όπως στη Μακεδονία, ρωμαϊκά που ακόμη μεταφέρουν νερό στη ραχοκοκαλιά της Ηπείρου. τα ομορφότερα έγιναν τουριστικές ατραξιόν, στερεώθηκαν με λεφτά της ΕΕ, επιβίωσαν. Τα περισσότερα βυθίστηκαν στη λήθη, περιφρονούνται ακόμα και από τους ντόπιους, αν και βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τη βουή της σύγχρονης παλίρροιας των εκδρομέων του σαββατοκύριακου. Στα έρημα ποτάμια και τους λόγγους, μόνο για τους εραστές της περιπέτειας και τους ελάχιστους ιστορικούς μελετητές, ανακαλύπτεις γεφύρια στοιχειά, που ρίζωσαν στις όχθες και αντιστέκονται όχι τόσο στη δύναμη του νερού και την ορμή των ανέμων, όσο στην ύπουλη ζωντάνια μιας συκιάς, που φύτρωσε ανάμεσα στις πέτρες και ξεριζώνει τους αρμούς της ανθρώπινης δίψας γι’ αθανασία. Αναδύονται σαν όνειρα. Γιατί απατηλό όνειρο είναι η ομορφιά, που δεν καθρεπτίζεται σε ανθρώπινο βλέμμα.

   Κάθε γεφύρι είναι επίτευγμα. Κουβαλά μύθους από θυσίες αθώων, απειλητικά πνεύματα το στοιχειώνουν, παραμύθια το γλυκοτραγουδούν. Κάθε γεφύρι μικρό ή μεγάλο χτίστηκε μ’ αίμα, κυριολεκτικά χρειάστηκε νεκρούς για να στεριώσει, απ’ τη γυναίκα του πρωτομάστορα μέχρι τις εκατόμβες των σημερινών εργατικών ατυχημάτων.

   Το έρμο γεφύρι όσο ωραιότερο, τόσο πιο θλιβερό. Διψά γι’ ανθρώπινα βήματα, κουράστηκε ν’ αφουγκράζεται άχρηστο τη ροή του χρόνου, θαρρείς επιζητεί την κατάρρευση κι ας τανύζεται με χάρη πάνω από αιωνόβια κλαριά. Ηθικό δίδαγμα για την ανθρώπινη φιλοδοξία. Στη ροή του χρόνου, όλα μεταμορφώνονται. Ότι αντέχει, συνήθως είναι πολύτιμο. Αρκεί να εξακολουθεί να αξιοποιείται από τους ανθρώπους. Για όσο υπάρχουν άνθρωποι σε αυτό τον πλανήτη. Γιατί υπάρχει πάντα η πιθανότητα, όπως με τους δεινόσαυρους, οι άνθρωποι να εξαφανιστούν και ν’ απομείνουν τα γεφύρια.”

                                                  ΜΑΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ

Ομηρικά Τόξα Ονειρικά  καμπυλώσεις στις ρωγμές του Χρόνου γεφύρια  ιστορικά

Θεατρικοί Διθύραμβοι

φωτογραφία

Θεατρικοί Διθύραμβοι σε Ομηρικές Απαγγελίες

Αναζητώντας το πνεύμα  στις μεταμορφώσεις της τέχνης του 

βρήκαμε τον ιδρυτή και διευθυντή του κέντρου ΦΙΞ

θεατρικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων  

στη Θεσσαλονίκη Διονύσιο Ζαφειρίδη. 

Τον ρωτήσαμε για την Ιδέα  του,  την Τέχνη, το Πνεύμα της, τις μεταμορφώσεις του, το  νιτσεϊκό παιδί της άγιας κατάφασης, το παιγνίδι του Διόνυσου, τα δάκρυα του, την θεατρική σκηνή του,τους καθρέπτες του, τους τιτάνες του ,  τα Ομηρικά Έπη και την λεοντόκαρδη καλά φυλαγμένη  καρδιά τους. Μας απάντησε σε όλα  φιλόξενος  εύχαρης  με προσήνεια και απλότητα  και, ο Πενθέας, σοβαροφανής εξουσιαστής, αρχαιολάγνος   παπαγάλος μιμητής,  κοινότυπος  πεζός  ορθολογιστής  αναζητεί μια μαύρη τρύπα για να απορροφηθεί. Ο Ήλιος και η Σελήνη ,δύο αστέρια φέγγουν στον ουρανό για να διηγηθούν ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΙΚΟ ΤΟΥ ΤΟΞΟΥ  ΚΑΙΡΟ

Οι ερωτήσεις

1.Ποιο πρόσωπο από τα Ομηρικά Έπη είναι  πιο κοντά σε σένα;

 

Όλα τα πρόσωπα που εμφανίζονται και δρουν στα Ομηρικά Έπη αντικατοπτρίζουν τις ιδιαιτερότητες το ύφος και το ήθος της εκάστοτε περιοχής. Οι ήρωες χαρακτηρίζονται από μία συνθετική πολυπλοκότητα  που δεν ωραιοποιεί αλλά απροκάλυπτα εμφανίζει αδυναμίες ανθρώπινες και πάθη. 

 

Πιστεύω ότι κάθε ήρωας έχει κάποιο στοιχεία το οποίο όλοι μπορούμε να αναγνωρίσουμε μέσα μας.

Με αυτό τον τρόπο όλοι οι Ομηρικοί Ήρωες μας είναι οικείοι.

' 

2.Θεωρείς τα Ομηρικά Έπη λογοτεχνία ιστορία  μυθοπλασία ή κάτι άλλο;

Τα Ομηρικά έπη έχουν μια μοναδικότητα στον συνδυασμό ποιητικού λόγου και ιστορικής πληροφόρησης. Είναι πολύ δύσκολο να κατηγοριοποιηθούν . Οπότε είναι μια κατηγορία από μόνα τους. 

3.Ο Πενθέας που βλέπει δύο ήλιους στον ουρανό μετά τις μεταμορφώσεις του Διόνυσου του Ζαγρευτή τις μεταμορφώσεις της τέχνης και του πνεύματος της, άραγε κατανοεί;

?? 

4.Η τέχνη για την τέχνη είναι η ελευθερία της τέχνης για την τέχνη και για  σένα;

Η τέχνη έχει υποχρεωτικό υπόβαθρο την ελευθερία. Δεν υφίσταται καταπιεσμένη τέχνη. Η τέχνη είναι η ομορφότερη αλλά συνάμα και η πιο επικίνδυνη μορφή επανάστασης.

 

5.Πως θα μπορούσε ένα ηθοποιός να ποιήσει ήθος και φως σήμερα σε τόσο υλιστικούς  αντιηρωικούς και χωρίς οράματα καιρούς;

Ο ηθοποιός - με την πραγματική έννοια της λέξης, και όχι με την εκμαυλισμένη μορφή που υφίσταται στις μέρες μας - βιώνει τις καταστάσεις της ζωής με έναν διαφορετικό τρόπο. Εν πρώτοις  ο ηθοποιός υπηρετεί την αλήθεια. Μπορεί η τέχνη να ονομάζετε υποκριτική αλλά η προσέγγιση κάθε ρόλου γίνεται μέσα από το φάσμα της αλήθειας.

Μέσα από την αλήθεια γεννιέται η ευγένεια και ο σεβασμός. Και σε συνδυασμό με το μόνο μη επεξεργάσιμο εργαλείο του ηθοποιού την ψυχή, το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία μιας ομορφιάς και η ανάδειξη της. Γιατί υπάρχει ομορφιά μέσα στον άνθρωπο. Απλά σταματήσαμε να την αναζητούμε.

 

6.Θα ήθελες να κάνεις ένα δώρο για τον νικητή του διαγωνισμού; Μία κάρτα  μέλους ίσως;

Τα δώρα που θα ήθελα να διαθέσω είναι 

 4 θέσεις στο θεατρικό εργαστήρι

10 βιβλία από τη βιβλιοθήκη

 

 

Σε ευχαριστούμε πολύ Διονύση!

 Ο Διονύσιος Ζαφειρίδης , ιδρυτής και διευθυντής  του πολυχώρου -ΦΙΞ in art    διαθέτει την κεντρική σκηνή του θεάτρου του και την βιβλιοθήκη του χώρου για την απαγγελία από ερασιτέχνες και μη ηθοποιούς των Ομηρικών Ραψωδιών και την διαλεκτική μαιευτική του ΕΥΜΑΙΟΥ  συζήτηση των Ομηρικών Επών . Κάθε Κυριακή  για δύο   ώρες 4 -6 το απόγευμα. Πρώτη συνάντηση 9 Μαρτίου του 2014.

-ΦΙΞ in art χώρος ή ιδέα;
-Μάλλον Ιδέα.
Μία ιδέα πέραν της λογικής του σήμερα. Μία ιδέα που βασίζετε στα όνειρα. Ένα όραμα απ'τα λίγα που γίνονται πραγματικότητα.
Η φωλιά της τέχνης σε κάθε μορφή της .Ένας κόσμος διαφορετικός , ήρεμος , Δημιουργικός , με χαμόγελο.Δεν θα καταλάβεις αν τον κοιτάξεις παρά μονάχα αν τον δεις.
Μπορείς να τον δεις μέσα απο πολλούς τρόπους, μέσα απο τα σεμινάρια χορού, χειροτεχνίας ή ευεξίας που διοργανώνονται εκεί, μέσα απο συναυλίες , εκδηλώσεις , ρεσιταλ, θεατρικές παραστάσεις, μέσα απο τα βιβλία που βρίσκονται στα ράφια της βιβλιοθήκης μα πάνω από ολα,μέσα απο τα μάτια της ψυχής σου.
Το ΦΙΞ in art στεγάζεται στις εγκαταστάσεις του παλιού εργοστασίου ΦΙΞ. Ένα κτήριο κόσμημα. Ένα ιστορικό μνημείο που παλεύει με τον χρόνο και την αδιαφορία για να πει την ιστορία του.

Ομηρικές Τοιχογραφίες

Τοιχογραφίες από την waterland

ομιλούντων   ευφάνταστων   τοίχων  στην δική τους ιστορία 

Kallisti

Ο ζωγράφος Γιώργος Ηλιάδης 

Γνωριμία με μια ιδιαίτερη εικαστική πρόταση...                                                                

  γράφει η Χρύσα Ξουβερούδη

Ιστορικός Τέχνης

Την περίοδο της Αναγέννησης, όταν διαμορφώνεται αισθητικά το πλαίσιο της δυτικής τέχνης, αναδεικνύεται ιδιαίτερα η ένωση της ιδέας και της εκτέλεσης. Ο Vasari (Ιταλός ζωγράφος και ιστορικός της τέχνης) επέμενε πως μόνο ένα εκπαιδευόμενο χέρι μπορεί να διευθετήσει μια ιδέα που γεννιέται στο μυαλό, ενώ και ο Alberti (Ιταλός αρχιτέκτονας της πρώιμης Αναγέννησης) παρακινεί τους ομοτέχνους του να θεωρούν το χέρι τους προέκταση του μυαλού τους. Τα γεννήματα του μυαλού ενσαρκώνονται στην εικαστική επιφάνεια με την καθοδήγηση του ταλαντούχου χεριού κι αυτό σίγουρα είναι μια επισήμανση που εγγίζει αλλά δε συλλαμβάνει στο σύνολό της την αλήθεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Αλήθεια πόσο εύκολο είναι να συλλάβει κανείς την εικαστική αλήθεια, να κατανοήσει τη δημιουργία και το δημιουργό; Προσωπικά, πιστεύω πως είναι πολύ δύσκολο, καθώς η ιδιαιτερότητα του ατόμου προσδιορίζεται κάθε φορά από ειδικές κοινωνικές σημάνσεις. Η τέχνη γεννιέται από τον δημιουργό αλλά θέτει τον άνθρωπο κι επομένως τον ίδιο τον καλλιτέχνη υπό αμφισβήτηση. Ο καλλιτέχνης απαντά μέσα από το εικαστικό του έργο και ταυτόχρονα εκφράζει αγωνιώδη ερωτήματα. Η τέχνη τον μοίρανε και παράλληλα επιδιώκει την προβολή της στη μοίρα της κοινωνίας, στη διαμόρφωση του κοινωνικού γίγνεσθαι. Από ατομική ανάγκη για έκφραση και λόγο ουσίας μετατρέπεται συχνά σε εκδήλωση καλλιτεχνικής «ιδιορρυθμίας» και μιας «μελαγχολίας» που προκύπτει από την απώλεια ενός σαφούς κοινωνικού ρόλου, από το εγώ που οι κοινωνικές χίμαιρες δεν επιτρέπουν να ενωθεί με το εμείς.

Ο Θεσσαλονικιός Γιώργος Ηλιάδης παίρνει την σκυτάλη από τον ανώνυμο καλλιτέχνη-χειρώνακτα, που από την αρχαιότητα και σε ολόκληρη την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού μοχθεί να τιθασεύσει τα υλικά του, να αποκαλύψει τις αξίες τους και να τα «υποχρεώσει» τελικά σε μια «ιερή συνομιλία», που χωρίς τη συνδρομή της μοντέρνας τέχνης δε θα μπορούσε να ενσαρκωθεί. Ο Matisse έλεγε: «Δούλεψα για να πλουτίσω το μυαλό μου, ικανοποιώντας τις διάφορες περιέργειες του νου μου». Για μισό αιώνα οι «περιέργειες» αυτές απελευθερώθηκαν και κωδικοποιήθηκαν στο εικαστικό σκηνικό μέσα από μια μεγάλη ποικιλία καλλιτεχνικών διαδρομών.

Προσεγγίζοντας το έργο του Ηλιάδη, αναγνωρίζει κανείς έναν όρο κλισέ μα πάντα επίκαιρο, «εραστής της τέχνης». Η αγωνία του έρωτα που γεννιέται στο μυαλό και σε βασανίζει μερόνυχτα, προσπαθώντας να βρει διέξοδο μέσα από σκέψεις και συναισθήματα, ο ακάματος μόχθος να ορίσεις το υλικό που θα δώσει ζωή στα οράματά σου, η επιθυμία για το μοναδικό, την ουσία που θα ολοκληρωθεί μέσα από την αποδοχή, όλα αποκαλύπτονται στο πρόσωπο της ιδανικής ερωμένης. Η τέχνη που κατοικεί μέσα μας αλλά και μας περιέχει ως γίγνεσθαι, διαμορφωμένο από κριτικούς, ιστορικούς, ιδιαίτερες πολιτικές και κοινωνικές επιταγές, θα περιβάλλεται πάντα από ένα μυστήριο που την καθιστά γοητευτική και βέβαια μοναδική στα χέρια κάθε δημιουργού.

Οι «περιέργειες» του νου για τον Γιώργο Ηλιάδη γονιμοποιούνται μέσα από τη σουρεαλιστική λογική. Μια αντίφαση, αφού το υπερπραγματικό και συχνά υπέρλογο αποτελεί γενεσιουργό δύναμη του κινήματος, ωστόσο η λογική, προοπτική οργάνωση του πίνακα με τα καθαρά χρώματα και το σαφές σχέδιο συντηρεί τη σχέση με την ακαδημαϊκή ζωγραφική. Αν και αυτοδίδακτος, ο Ηλιάδης εργάζεται ακούραστα με καθοδηγητές Έλληνες και ξένους δημιουργούς, για να μυηθεί σε τεχνικές και εικαστικές λύσεις που θα μετουσιώσουν το όραμά του. Η μεταφυσική οπτική του Giorgio de Chirico προωθείται από τον καλλιτέχνη με αξιοπρόσεκτη ένταση. Τα ανδρείκελα στο έργο του Έλληνα δημιουργού εκστασιάζονται, διεκδικούν τη ζωή στο δικό τους κόσμο και υποβάλλοντας τη φωνή της συνείδησής μας, ενδύονται την ιστορία και τον ελληνικό πολιτισμό.

Αφηγήσεις Εύμαιου και Ευρύκλειας

Στο  λεηλατημένο παλάτι του Οδυσσέα, ο Εύμαιος και η Ευρύκλεια των Ομηρικών αρχαιολογικών  ερευνών και ανασκαφών εξιστορούν την μεγάλη

 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ  ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

Πριν από 19 χρόνια ,ο κ. Αθανάσιος Παπαδόπουλος και η κα Λίτσα Κοντορλή, λάτρεις και φανατικοί μελετητές του Ομήρου ήρθαν στην Ιθάκη με ένα Ονειρο. Την ανεύρεση στοιχείων που θα τεκμηρίωναν επιστημονικά και αδιαμφισβήτητα ότι η σύγχρονη Ιθάκη είναι η Ομηρική , και ο πολύτροπος Βασιλιάς της Οδυσσέας και εμπνευστής του καταλυτικού σχεδίου άλωσης της Τροίας  και δεν ήταν καθόλου μυθικό πρόσωπο.

Μακρόχρονη και κοπιαστική ήταν η προσπάθειας  τους και δεν έχασαν στιγμή την πίστη τους.

«Ακόμη θυμάμαι την κα Κοντορλή να σκάβει στην βροχή, τυλιγμένη με ένα κίτρινο αδιάβροχο, με πνευμονία, αύπνη και νηστική για να προλάβει τον χειμώνα». Αναφέρει η  κα Γρηγορίου Αικατερίνη Πρόεδρος της Ενωσης των απανταχού Ιθακησίων.

Εντοπίζεται και αναγνωρίζεται προιστορική Ακρόπολη, τειχισμένη με κυκλώπειο τείχος και τέσσερις πύλες. Ανω και κάτω άνδηρο, προιστορικά κτίρια, λουτρό, εργαστήριο μεταλλοτεχνίας, δωμάτια,  η εστία, η αίθουσα του θρόνου, εσωτερική και εξωτερική σκάλα, καθώς επίσης επιγραφές με θέματα από τα έπη και η κρήνη.

20 Αυγούστου 2010 η είδηση, κατά την διάρκεια επίσημης επιστημονικής ημερίδας αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, που έκανε τον γύρο του κόσμου μέσα σε λίγες ώρες.

«Μετά από έρευνα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στο νησί της Ιθάκης, είμαστε σε θέση να σας ανακοινώσουμε ,οι καθηγητές της Προιστορικής Αρχαιολογίας Λίτσα κοντορλή-Παπαδοπούλου και Θανάσης Παπαδόπουλος συνεπικουρούμενοι από τις πρυτανικές αρχές και τον Δήμαρχο της Ιθάκης, ότι έχουμε εντοπίσει στην θέση Αγιος Αθανάσιος- Σχολή Ομήρου και μερικώς ανασκάψει την Προιστορική Ακρόπολη που περιλαμβάνει το ανάκτορο του Οδυσσέα και άλλα βοηθητικά κτίρια. Χρονολογείται από το 1600-1100 π.χ.

Από τις απεικονίσεις του Οδυσσέα σε ευρήματα της ανασκαφής με μία συνοδεία προιστορικής γραφής και από την μελέτη των μνημειακών καταλοίπων, εξάγουμε το συμπερασμα ότι ο ήρωας του Ομήρου δεν ήταν μυθικό πρόσωπο, αλλά ιστορικό, οι δε Ομηρικές περιγραφές της Οδύσσειας της Ακρόπολης και του ανακτόρου ταιριάζουν απόλυτα με τα αποκαλυφθέντα μνημεία…»

Το Γερμανικό περιοδικό «ΚΑΔΜΟΣ», ο ειδικός Βρετανός αρχαιολόγος (OWEN), συνυπογράφει την ανακοίνωση των αρχαιολόγων, ενώ ο Κνάους (ειδικός σε υδραυλικά έργα  αρχαιοτήτων), σε ομιλία του στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών χρονολογεί την περιφημη τικτή κρήνη του Αγίου Αθανασίου στην Μυκηναική περίοδο

Νιώσαμε μεγάλη συγκίνηση μαζί με όλο το κόσμο γι αυτή σας την ανακάλυψη. Ποια ήταν τα δικά σας αισθήματα σε μια τόσο μακροχρόνια  έρευνα και 20 ετών περίπου αρχαιολογική οδύσσεια;

1. Όπως συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο , που θέτει ευγενείς στόχους στη ζωή του και τους πετυχαίνει , να αισθάνεται χαρά και ικανοποίηση, έτσι και εμείς νιώθουμε ότι οι κόποι μας και η έρευνά μας στο ιστορικό νησί του Οδυσσέα απέδωσαν καρπούς και αρχαιολογικά ευρήματα εξόχως σημαντικά για την ιστορία του νησιού και ευρύτερα για την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Υπήρξε κάποιο γεγονός που ήταν το έναυσμα για αυτή την έρευνα σε αυτό το σημείο; Τα ευρήματα συνηγορούν αδιαφιλονίκητα  υπέρ αυτής της  άποψης ;

2. Υπήρχαν ορατά αρχαιολογικά κατάλοιπα κτηρίων, αλλά και σημαντικές πληροφορίες προηγούμενων ελλήνων και ξένων περιηγητών και αρχαιολόγων –ερευνητών, οι οποίοι όμως  δεν επέμειναν στην ολοκλήρωση της έρευνάς τους για διάφορους λόγους .

Συναντάτε διαφορετικές γνώμες  από κάποιες άλλες πλευρές;

3. Η άποψή μας, στηριγμένη στα αρχαιολογικά ευρήματα αλλά και στην περιγραφή του Ομήρου, είναι ήδη διατυπωμένη δημόσια και θετική.

Πολλοί θεωρούν και έχουν καταθέσει τις μελέτες τους ότι η πραγματική  Ιθάκη μπορεί να είναι σε άλλα σημεία και νησιά του Ιονίου;

4. Ναι. Προφορικές και στο διαδίκτυο, όχι όμως επίσημες και τεκμηριωμένες επιστημονικώς. Είναι, άλλωστε, φυσικό και αναμενόμενο να υπάρχουν διαφορετικές γνώμες, όπως συμβαίνει με κάθε μεγάλη ανακάλυψη.

Τι θα λέγατε πάνω σε αυτό ως κατ ΄εχοξήν  ειδικοί;

5.  Κανένα σχόλιο. Η θέση μας είναι γνωστή.

Ποια είναι η κατάσταση σήμερα και το ενδιαφέρον που έδειξε πολιτεία;

6. Ο αρχαιολογικός χώρος  παραμένει άφρακτος και απροστάτευτος και η ανασκαφή έχει διακοπεί από το 2011, λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και της διοικητικής γραφειοκρατίας. Άλλα σχόλια περιττεύουν...

Θεωρείτε πως τα Ομηρικά ΄Έπη  έχουν  είναι ακριβή εξιστόρηση  ιστορικών γεγονότων ή  είναι ιστορικό μυθιστόρημα, αλληγορικό με πολλά ακριβή ιστορικά στοιχεία;

7. Τα ομηρικά έπη είναι λογοτεχνικά –φιλολογικά έργα με πυρήνα ιστορικής αλήθειας

Ποια πρόσωπο από τα Ομηρικα ΄Έπη  βρίσκεται κοντά στο συγγραφέα τους;

Ο Οδυσσέας ο Τηλέμαχος ο Εύμαιος  η ή Πηνελόπη ίσως;

8. Ο πρωταγωνιστής  της Οδύσσειας, ο Οδυσσέας, που εικονίζεται και σε διάφορες παραστάσεις αρχαιολογικών ευρημάτων.

Βρίσκετε την ιδέα για την δημιουργία της  Ομηρικής Πολιτείας  πολύ τολμηρή σε τόσο  χαλεπούς καιρούς;

9.Όχι. Αντίθετα, θεωρούμε ότι ανάλογες ιδέες, όπως η δική σας, πρέπει να ενθαρρύνονται και να ενισχύονται , ιδιαίτερα σ΄αυτούς τους χαλεπούς καιρούς.

Με τόση εμπειρία  που έχετε από την δική σας Οδύσσεια τι  θα μας συμβουλεύατε για την  υλοποίηση της;

10. Διαθέτουμε αρχαιολογική και ανασκαφική-ερευνητική εμπειρία, όχι όμως  οργανωτική μιας εταιρείας ή πολιτιστικού συλλόγου, όπως είναι η Ομηρική Πολιτεία σας. Θεωρούμε , ωστόσο, ότι χρειάζεται πάθος, αγάπη για τον Όμηρο, διάδοση της ομηρικής ιδέας, υπομονή, επιμονή και διαρκής πάλη με τα διάφορα προβλήματα που ανακύπτουν στην πορεία σας. Είμαστε στο  πλευρό σας, έτοιμοι να βοηθήσουμε!

Αγαπητή μας Κλεονίκη,

 ευχαριστούμε πολύ για την δημοσίευση της έκκλησης για βοήθεια......αλλά δεν ελπίζουμε, καθώς κανείς δεν συγκινείται ! Επισυνάπτεται η απάντησή μας στο ερωτηματολόγιό σας για την ΟΜΗΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ και ευχόμαστε κάθε επιτυχία.

με φιλικούς χαιρετισμούς

Θανάσης-Λίτσα Παπαδοπούλου

ΕΜΕΙΣ ......σας ευχαριστούμε αγαπημένοι μας  αφοσιωμένοι φύλακες  των Ομηρικών Επών και νιώθουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη για την προσφορά  το  έργο σας και το δώρο σας αυτό στην ανθρωπότητα και τον απανταχόθεν Ελληνισμό!

Κλειώ , Μπαλούμη Κλεονίκη για την Ομηρική Πολιτεία